De eerste alinea

 

 

 

“Geen enkel continent zou zomaar uit zichzelf op drift slaan. Vóór er tektonische scheuren ontstonden, was er maar één oceaan en maar één landmassa. Dat ene eiland heette Pangea. Ontheemding bestond niet: als je maar lang genoeg liep, kwam je vanzelf weer bij je dierbaren terecht.”

Uit: Amélie Nothomb, De onmogelijke terugkeer. Uit het Frans vertaald door Marijke Arijs. Uitgeverij Tzara, Utrecht 2025

Amélie Nothomb: https://nl.wikipedia.org/wiki/Amélie_Nothomb

 Marijke Arijs: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs

Aldus de schrijver

 

 

“Woon je in de keuken vroeg ik en ik legde mijn handen om het hete kopje dat hij me aanreikte.
Ja meestal antwoordde hij. In ieder geval in de winter. ’s Zomers slaap ik op zolder of in de pronkkamer.
Die pronkkamer vroeg ik en er kwam een duistere herinnering boven heeft die een plafondschildering. Hij knikte en slurpte als een oude man van zijn koffieschoteltje met een suikerklontje tussen zijn tanden.
Ik zag de pronkkamer voor me. Een paar gele rubberlaarzen op een zwarte kist. Een kist die niet open kon. Hoe ik ten slotte een platte ijzeren staaf had gebruikt die ik had gevonden als een roestig landmerk dat in de grond was gestoken. Ik had hem tussen het deksel en de kist gewrongen en gewrikt tot het slot met een zwiep meegaf.
Vijfentwintig jaar later kon ik me niet herinneren wat er in de kist zat. Misschien niets anders dan ingesloten lucht.”

Uit: Karin Smirnoff, Mijn broer. Uit het Zweeds vertaald door Bart Kraamer. Uitgeverij Querido, Amsterdam 2021

Karin Smirnoff: https://en.wikipedia.org/wiki/Karin_Smirnoff_(writer)

Bart Kraamer: https://www.koppernik.nl/vertalers/bart-kraamer/

 

Aldus de schrijver

 

 

“Voordat Albert Guittard bij het echtpaar Penner arriveerde, die sinds hun terugkeer uit de koloniën, dat wil zeggen sinds twee jaar, in een soort kopie van een Provençaals landhuis woonden, kon hij deemotie waardoor hij werd overvallen niet beheersen. Midden op een berghelling zette hij zijn auto stil en stapte uit, als om zich ervan te vergewissen dat alles in orde was. Hij stak een sigaret op, en voordat hij weer doorreed wierp hij een blik op het landchap dat zich voor hem ontrolde tot aan de zee.
Ik lijk wel een schooljongen! dacht hij. Hij gebruikte dat woord graag, en als hij het op een pejoratieve manier leek te gebruiken, was dat onbewust. Ik lijk wel een schooljongen die naar zijn eerste maîtresse gaat. Dat is toch bepaald niet het geval.
     Hij glimlachte tevreden. Maar die zelfvoldaanheid was slechts schijn. Ze diende als stimulans. Alvorens mevrouw Penner te trotseren moest hij zichzelf er eerst van overtuigen dat dit bezoek niet zo belangrijk was voor een man met de nodige ervaring.”


Uit: Emmanuel Bove, Een vrijgezel. Vertaald uit het Frans en voorzien van een nawoord door Kiki Coumans. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2026

Emmanuel Bove: https://nl.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Bove

Kiki Coumans: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kiki_Coumans

Gedicht 'Snijvlak'

 

 

Snijvlak

Het onzichtbare zichtbaar gemaakt, het een beweegt 
zich tussen het andere door en verstilt. Spanning

wordt merkbaar, tot ver achter de rand van de ruimte
een nieuw leven. Alles verschuift, omgetoverd

tot een warm veld van kleuren. Zien wat nooit gezien,
voelen wat nooit gevoeld. Het licht is in zijn eigen stroom

gaan liggen, verdiept in wat te gebeuren staat komt het
naar ons toe. Straks glijdt het achter het duister, 

haakt aan bij parallellen, schept contouren als nooit 
gekend – patronen voor een nieuw begin.

  frb


Gedicht bij een expositie van René Korten in 2021 in ECI cultuurfabriek, Roermond

Over René Korten: https://www.renekorten.nl/
‘Snijvlak’ verscheen in HideYour Backbone, een uitgave uit 2024 over het werk van
de kunstenaar.

Aldus de schrijver

 

 

“De tuin van de pastorie die Papa altijd ‘à la française’had gewild, met netjes geschoren hagen en gedisciplineerde lanen, lijkt eigenlijk meer een wildernis. De moestuin, waar de zondagsschoolkinderen onderscheid leren maken tussen veenbessen en aalbessen, is verwaarloosd. Nicolaas heeft het in zijn hoofd gehaald er orde in aan te brengen, zonder enig verstand van tuinieren. Hij brengt er hele dagen in door, tot aan zijn middel in de stekelstruiken, en weert zich met een stompe snoeischaar die we niet gaan weggooien, toch. Papa kijkt naar hem, zittend op de vensterbank van zijn studeerkamer. Zijn trui is wit van het pleister van de gevel, zijn haar zit in de war, hij houdt een oogje in het zeil.”

Uit: Emma Doude van Troostwijk, Mensen van de dag. Vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2026

Emma Doude van Troostwijk: https://www.meulenhoff.nl/auteur/emma-doude-van-troostwijk

Liesbeth van Nes: https://www.vertalersvakschool.be/docent/liesbeth-van-nes/

 

Gedicht 'Wasser'

 

Wasser

Als een blad neerdaalt midden in het zwijgen, water
zich samentrekt en weer uitvloeit, als een bos
het duister afschermt, een bronstig hert vervaagt
in gedempt licht en druppels schuchter beginnen
aan een eentonig vallen zonder zich te schikken
naar strak staande waterplassen. Als de rots gestreng
zijn rug recht voordat hij de avond omhelst,
verguld met zichzelf tijd in handen krijgt die hij
openbreekt en uitzet ver het landschap in, dan,
ja dan, verwijdt zich het ogenblik, schuift de horizon
de zee vooruit, verspreidt een geur van zout en zand.

   frb

Gedicht bij schilderij van Armando. 

Uit: Achter het verdwijnpunt. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2015 

Armando: https://nl.wikipedia.org/wiki/Armando

Afb.: ‘Wasser 12-6-14’, 100 x 120 cm olie op doek, 2014 

Aldus de schrijver

 

 

“Sándor kwam uit de badkamer en kleedde zich aan terwijl hij uit het raam keek. Ze wist dat hij dat alleen maar deed om haar niet te hoeven aankijken. Hij had geen gevoel voor de dingen: een boom was voor hem niet meer dan een verhoute plant, een mens slechts een intelligent dier en een verhaal louter fictie. Vroeger, in de tijd rond hun huwelijk, had Mária zich aan die eenvoud vastgeklampt. Sándor en het leven op het land hadden haar de psychische stabiliteit geschonken die in de bouwvallige villa van haar ouders en op de meisjeskostschool niet denkbaar was geweest. De maatschappelijke neergang van haar familie en het sociale leven in Wenen met al zijn eisen, codes en spelregels, met zijn decadentie en dubbele moraal en met zijn eindeloze reeks bals die voor Mária avonden in de hel waren geweest, hadden haar al te zwaar belast. Het huwelijk met Sándor was voor haar een bevrijding geweest. Maar na al die jaren was ze uitgekeken op zijn eenvoud en op de eentonigheid van het leven op het land.”

Uit: Nelio Biedermann, Lázár. Vertaling uit het Duits door Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2026

Nelio Biedermann: https://de.wikipedia.org/wiki/Nelio_Biedermann

De vertalers: https://www.singeluitgeverijen.nl/auteur/kris-lauwerys-2/ 

Gedicht 'Brief uit Latium'

 

 

Brief uit Latium

Het overkomt de ochtendzon,
de boog over de rivier.
Geluk is waar het hoort,
de luchten nooit zo ijl geweest.

Zou dit vertroosting zijn?

De hand van de gids
om niet alleen te zijn,
haar woorden
keren uit de ruimte terug,
scheppen beloftes
voor de schoonheid van het plein.
En dan de oversteek.
Zijwaarts rijzen huizen, schaduw
snijdt een poort die toegang geeft.
Wij zijn gestalten, alles droombaar
maar dit is echt.

Wat nog toe verlangen
als in het middaguur alle ramen sluiten,
in het sluimeren 
de voorstelling nog niet uit,
en wij een zucht achterlaten op het plein,
licht zien vallen als water, 
van alles het innigste,
de stilte voorspeld, de waarheid omhelsd.

Spoedig keren we huiswaarts
over besneeuwde bergen
om oud te worden in het vaderland,

hopelijk niet ten val.

 

  frb

Uit: Bestendig verblijf. Meulenhoff, Amsterdam 2009

De eerste alinea

 

“Ik kwam naar Comala omdat ze zeiden dat mijn vader, een zekere Pedro Páramo, hier woonde. Mijn moeder zei dat. En ik beloofde hem na haar dood te gaan opzoeken. Ik kneep in haar handen ten teken dat ik meende wat ik zei, want ze stond op het punt om dood te gaan en ik was van plan haar alles te beloven wat ze maar wilde. ‘Doe het,’ drong ze aan. ‘Hoe hij heet, dat weet je nou wel. Hij zal je zeker graag willen leren kennen.’ Dus zat er voor mij niks anders op dan te zeggen dat ik het zou doen, en ik bleef het maar herhalen, ook nog toen ik mijn handen uit haar dode handen moest wringen.”

Uit: Juan Rulfo, Pedro Páramo. Met een voorwoord van Gabriel García Márquez. Uit het Spaans vertaald door Jos den Bekker. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2026

Juan Rulfo: https://nl.wikipedia.org/wiki/Juan_Rulfo

Jos den Bekker: https://papierenhelden.nl/schrijver/jos-den-bekker

Gedicht 'Nick Reading Moby Dick'

 

Nick Reading Moby Dick

In eender welke tuinstoel, overal ruist het.
Bloemen venten hun kleuren uit, zaaddozen, 
onstuitbaar, staan op springen, voorspellen

de warme regen die nog moet komen. Al lezend
weet je dat de tijd verspringt, hoe slobberend
de wereld, het veld met gras dat voor je ogen
onbewogen doorloopt tot de verte –
alles hangt vast aan draden van was.

Alleen de einder redt zich zelf. Laat je straks
niet omkransen door niets ontziende
wormen, vermaal ze tussen vinger en duim.

Tijgerend op handen en voeten naar je lief
schud je alles van je af. Vier het leven, alle dagen

ontwaken, vlinderend tussen sterren door.

 
 frb


Uit: 'Peyton’s Facebook'. Bonnefantenmuseum, Maastricht 2009

Elizabeth Peyton: https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Peyton

Afb.: 'Nick Reading Moby Dick', 2003. Olieverf op board. 38,1 x 30,5 cm. Museum of Contemporary Art, LA

Aldus de schrijver

 

 

"Ik verwijt wat mij verweten wordt. Ik ben niet krenterig, ik bewonder de passende uitgave. Van bepaalde uniformen houd ik niet om wat ze belichamen, maar om hun functionele soberheid. Soms vertel ik aan iemand van wie ik houd goed nieuws over mezelf en merk ik tot mijn stomme verbazing dat hij jaloers is. Ik zou niet graag beroemde ouders hebben. Ik ben niet knap. Ik ben niet lelijk. Gebruind en in zwart overhemd kan ik mezelf vanuit sommige invalshoeken knap vinden. Ik voel me vaker lelijk dan knap. Momenten waarop ik mezelf knap vind, vallen niet samen met momenten waarop ik knap zou willen zijn. Ik vind mezelf lelijker van opzij dan van voren. Mijn ogen, mijn handen, mijn voorhoofd, mijn billen, mijn armen, mijn huid vind ik mooi, mijn dijen, mijn kuiten, mijn kin, mijn oren, mijn nekwelving, mijn neusgaten van onderen gezien vind ik niet mooi, over mijn geslachtsdeel heb ik geen mening. Ik heb een scheef gezicht. De linkerkant van mijn gezicht lijkt niet op de rechter. Mijn stem vind ik mooi als ik ontwaak na het drinken van alcohol of griep heb. Ik heb niets nodig. Ik maak geen avances bij iemand met Birkenstocks. Tenen vind ik niet mooi. Ik zou graag geen nagels hebben.”

Uit: Édouard Levé, Zelfportret. Vertaald uit het Frans door Katrien Vandenberghe. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2024

Édouard Levé: https://www.koppernik.nl/auteurs/edouard-leve/

Katrien Vandenberghe: https://www.koppernik.nl/vertalers/katrien-vandenberghe/

Wallace Stevens, 'Van louter zijn'

 

 

Van louter zijn

De palm aan het eind van de geest
Achter de laatste gedachte verrijst
In de bronzen verte,

Een vogel met gouden veren
Zingt in de palm doelloos,
Gevoelloos een vreemd lied.

Je weet nu dat het niet de reden is
Die ons gelukkig of ongelukkig maakt.
De vogel zingt. Zijn veren glanzen.

De palm staat op de rand van de ruimte.
De wind speelt langzaam in de takken.
De vurige vogelveren warrelen neer.


Wallace Stevens

Opgenomen in De meesters. Wereldpoëzie van twintig eeuwen. Vertaald door Paul Claes. Poëziecentrum, Gent 2008

Wallace Stevens: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wallace_Stevens

Paul Claes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Claes

 

Aldus de schrijver

 

 “Ik had niet bedacht dat de school mijn ouders zou op roepen. Ik zat in mijn eigen val verstrikt. In de spreekkamer van de directeur staarde ik, zittend tussen mijn vader en mijn moeder, met gebogen hoofd naar mijn voet die onder tafel zenuwachtig op en neer wipte, terwijl de klassenleraar de woorden van de klassenvertegenwoordigster hardop voorlas. Na het gesprek heeft mijn vader me heel vernederend uitgefoeterd, nog op het schoolterrein en in aanwezigheid van een groep lachende leerlingen. Maar het moeilijkst te slikken was de stilte van mijn moeder. Haar stilte van altijd. Ze keek me alleen maar doordringend aan, eindeloze seconden lang. Een blik vol minachting waarvan ik wel door de grond had willen zakken. Een aantal dagen lang heeft ze niet tegen me gepraat. Mijn rapport kwam de week daarop. In het hokje opmerkingen had de klassenleraar een vernietigend ‘Als de leugen aan het licht komt, verdwijnt het vertrouwen’ genoteerd. Het was geen wonder dat ik de brugklas over moest doen.” 

Uit: Gaël Faye, Jacaranda. Vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes. Uitgeverij Meulenhoff Boekerij, Amsterdam 2025 

Gaël Faye: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaël_Faye

Liesbeth van Nes: https://www.vertalersvakschool.nl/docent/liesbeth-van-nes/

Gregor Laschen, 'Over de wegrottende reling'

 

                                                     foto: dpa 

*

Over de wegrottende
reling voor me
wankelt de waarneming van de grote
en ruwe betonstreep
door Amelisweerd, kunstig
versierd met bewegingen van blik
en glas, voortdurende 
ontmoeting zonder aanraking. Aanraken
in geval van nood. Van hier uit
een beeld zonder geluid haast bij zoveel 
rumoer.

Gregor Laschen, fragment uit ‘Jammerbugt-notities’. 

Uit het Duits vertaald en opgenomen in Ton Naaijkens, Mondruimtes en matroesjka’s. Actuele Duitstalige poëzie. Uitgeverij M10BOEKEN, Doetinchem 2026

Gregor Laschen: https://de.wikipedia.org/wiki/Gregor_Laschen

Ton Naaijkens: https://www.sg.uu.nl/sprekers/ton-naaijkens

Aldus de schrijver

 

 

“Nu vertrok hij alleen, over een ongemarkeerde weg, om deze taak te volbrengen. Om het verborgene te zien.

Dat is een zachte – te zachte – manier om het te verwoorden. De jongeman, die zijn weg zoekt over de rug van een lage heuvel naar Onder-in-de-Put, de jongeman, die zo jong is als een twijgje, minder mooi dan een kind, maar knapper dan een volwassen man, die jongeman, is voor de talen die gewend zijn aan het verborgene dat hij daar gaat zien,
    een ramp.”

Uit: Cécile Coulon, De taal van het verborgene. Uit het Frans vertaald door Nathalie Tabury. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2025

Cécile Coulon: https://fr.wikipedia.org/wiki/Cécile_Coulon

Nathalie Tabury: https://www.literairvertalen.org/vertalersbestand/nathalie_tabury

 

Gedicht 'De droom'

 

 

De droom

Kom en vraag mij nog een keer wat ik almaar
niet vergeet: waar jij nu bent als je kijkt

door een kier in de tijd, begonnen aan een reis.
Het is zo leeg hier dat ik verdwaal als ik niet stilsta,

schaduw op de muren zoek, samen met de zon
langzaam onderga. Ben ik het die zwerft en

zweeft, op zomeravonden en vroege ochtenden
bij je aan komt kloppen, luistert naar het vallen

van het licht, een wandeling maakt op deze
bladstille dag? En vol huiver aarzel bij het hek

dat de weg afsluit, mij gebiedt in het duister
de zielloze duif te zien, de aarde om haar heen.

 frb

Uit de bundel Transit. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2012

Gedicht bij het schilderij ‘De droom’ van Ger Lataster, olieverf op doek 2010, 120 x 100 cm

Over Ger Lataster: https://nl.wikipedia.org/wiki/Ger_Lataster

De eerste alinea

 

 

“Antonia was een meisje uit Milaan dat verliefd was op de bergen. Ze werd geboren in de winter, op 13 februari 1912. Ook ik ben in de winter in Milaan geboren en ben vaak langs haar huis gelopen, een statige woning aan de Via Mascheroni, met op de voorgevel het bouwjaar, 1914, dus het was nieuw toen de Pozzi’s er introkken. Het is een chique buurt, met veel huizen en villa’s van een beschaafde industriële bourgeoisie die in Milaan nu niet meer bestaat, vlak bij het Parco Sempione waar Antonia, zo stel ik me voor, vaak naartoe ging omdat ze er iets van de bomen, de grasvelden en het water vond die ze in de rest van de stad zo node miste. Ze had geen band met dat huis, waarover ze nooit iets heeft geschreven, en overigens ook niet met de rest van Milaan, met uitzondering van de muziek die in de Scala en op het conservatorium werd uitgevoerd en de denkbeelden die opgeld deden op het Manzoni-lyceum en de Staatsuniversiteit, waar ze de mensen leerde kennen die voor haar het belangrijkst zouden blijken.”

Uit: Paolo Cognetti, Antonia. Vertaald uit het Italiaans door Yond Boeke en Patty Krone. De Bezige Bij, Amsterdam 2023

Paolo Cognetti: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paolo_Cognetti

Yond Boeke en Patty Krone:  https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2020/12/Yond-Boeke-en-Patty-Krone-Het-oogsten-van-oude-woorden.pdf

Aldus de schrijver

 

 

“Het is avond en winter: maar in de rottende nesten en lege burchten bespeurt ze de tekenen van groei, voorbodes van de lente. Dit is de tijd van Le Pendu, de Gehangene, die met één voet aan een levende boom bungelt. Het is een tijd waarin dingen blijven hangen, een tijd van aarzeling, van ingehouden adem. Het is een tijd om verwachtingen los te laten, maar de hoop niet te laten varen, om een wending van het rad van fortuin te verwachten. Dit is ons leven en we moeten het leiden. Denk aan het alternatief.
Een statische wolkenbank, als een inktvlek. Donker wordende lucht.
Het heeft geen zin mij te vragen of ik ervoor zou hebben gekozen zo te zijn als ik ben, want ik heb nooit de keus gehad. Ik weet niet beter. Ik ben nooit anders geweest.
En nog donkerder. Alle kleur is weggevloeid uit het land. Er is alleen nog vorm: de samengeklonterde boomtoppen als de rug van een draak. De hemel verdiept zich tot middernachtblauw. Het oranje schijnsel van de straatlantaarns vervloeit tot een fondantachtig kersenrood. Op weidegronden tillen de  hoogspanningsmasten hun rokken op in een ijzeren gavotte.”

Uit: Hilary Mantel, Voorbij het zwart. Uit het Engels vertaald door Harm Damsma en Niek Miedema. Meridiaan Uitgevers, Amsterdam 2023

Hilary Mantel: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hilary_Mantel

Harmen Damsma en Niek Miedema: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2017/05/Verzinnigen-wat-er-staat-Harm-Damsma-en-Niek-Miedema.pdf

Heinrich Heine: 'Geheim'

 

 

Geheim

Wij zuchten niet, droog zijn de ogen,
Een glimlach vaak en zelfs een lach!
In niet één blik of ander teken
Komt het geheim ooit aan de dag.

’t Geheim dat met zijn woordloos lijden
In ’t diepste van de ziel verbloedt;
Krampachtig blijf de mond gesloten,
Al schreeuwt het in het wild gemoed.

Vraag het de zuigeling in zijn wiegje,
Vraag het de doden in het graf,
Misschien dat zij je wel verraden,
Wat ik je nooit te kennen gaf.


Heinrich Heine

Uit: Heinrich Heine, Denk ik aan Duitsland in de nacht. Vertaald door Marko Fondse en Peter Verstegen. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam 1988

Heinrich Heine: https://nl.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Heine

‘Geheim’ werd vertaald door Marko Fondse: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marko_Fondse 

Aldus de schrijver

 

 

“Soms sta ik stil tussen het leven dat voorbijgaat en het leven dat nog moet komen, roerloos aan de oever van de verstrijkende tijd. En een verbazing over alles dwarrelt als stof op mij neer. 

Op andere momenten is het alsof het universum een slechte acteur is die met een vreemde stem tot mij spreekt, ineens een ander uiterlijk heeft en daarmee slechts verraadt dat hij eigenlijk iemand anders is. Als een gordijn dat wordt opgetild door de wind en een stukje prijsgeeft van iets onbekends en onverwachts.”

Uit: Fernando Pessoa, Kroniek van een leven dat voorbijgaat. Uit het Portugees vertaald door Michaël Stoker. Uitgeverij Van Oorschot, Amsterdam 2020
 

Fernando Pessoa: https://nl.wikipedia.org/wiki/Fernando_Pessoa 

Michaël Stoker: https://www.sg.uu.nl/sprekers/michael-stoker