De eerste alinea

 

“Als eerste zagen ze de andua liggen, op zijn zij in de rode modder, als een schitterende afwijking. Zijn felgroene veren glommen in de klamme stilte van die ochtend in januari 1902. Een van de soldaten, Nande, rijzig als een baobab, knielde neer bij de vogel: ‘Hij heeft geen verwondingen.’”

Uit: José Eduardo Agualusa, Meester van de trommels. Vertaald uit het Portugees door Harrie Lemmens. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2026

José Eduardo Agualusa: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Eduardo_Agualusa

Harrie Lemmens:  https://nl.wikipedia.org/wiki/Harrie_Lemmens
 

Gedicht 'Zitten'

 

Zitten

Het ontbreekt jou aan niets nu je hier zit, de dag
overdenkt, en overgaat tot begroeting van wat
nieuw is – je laat het toe, broedt verder hoe je 

wel of niet te binden, nu, hier, als de vraag gesteld,
de beslissing al genomen is. Het onstuimige 
naast inkeer, rust vervlochten met overgave.

Helderheid vult de ruimte, doet de laptop even 
zwijgen, wat geprint is ligt klaar. Het inzicht lijkt 
gegroeid, de glimlach overtuigt. De tijd is een weg

die men aflegt, terug- en vooruitkijkend genoeg
om handen. Je wist uit, voegt toe. En wint terrein.

  frb

Uit: Te midden van alles. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024

Gedicht bij het schilderij ‘Zitten’ (acryl op linnen, 200x140 cm) van Bep Scheeren. 

Bep Scheeren: https://bepscheeren.nl/

Aldus de schrijver

 

 

 

“Toen Diego vijf was geloofde hij dat mama in de hemel was. Wanneer er een vliegtuig voorbijvloog, zei hij: Kijk, daar is mama in de hemel. Dat is mama niet, sufferd, zei ik dan, maar Diego bleef zeggen van wel en hij zwaaide naar haar en later vertelde hij het haar als ze belde: Mama, heb je gezien dat ik gistermiddag naar je zwaaide? En mama: Ja, dat heb ik gezien. En wat deed je toen? Ik was naar jou aan het kijken, natuurlijk. Als ik zie dat we langs huis komen, ga ik bij het raampje zitten en zwaai ik naar je. Heb je gezien dat ik ook naar jou heb gezwaaid? En Diego, met zijn fietsenrek, liet zijn ontbrekende tanden zien en zei: Ja, ik heb je gezien.
Wil jij dus piloot worden, zodat je bij mama in de hemel kunt werken? Nee, ik wil zelf vliegen, zonder vliegtuig: ik, in de lucht, zonder cape. Maar dat kan niet. Dat kan wel. Nee, dat kan niet. Jawel, dat kan wel. Nee, Diego, je kunt niet vliegen. Jawel, dat kan ik wel. Diego kon het wel, voor even: zes seconden. Dat was tenminste, zei de overbuurman, de tijd die op de klok van zijn telefoon was verstreken toen hij zich omdraaide om zijn vrouw te vragen of ze al met de politie aan het bellen was. Zes seconden. Je kon wél vliegen, Diego, zes seconden. Van de vijfde verdieping tot de stoep. Zes seconden, broertje. Jij kunt alles.”

Uit: Brenda Navarro, Het geluid van een lichaam. Uit het Spaans vertaald door Joep Harmsen. Uitgeverij Das Mag, Amsterdam 2024

Brenda Navarro: https://en.wikipedia.org/wiki/Brenda_Navarro

Joep Harmsen: https://spui25.nl/bio/joep-harmsen

Gedicht 'luister' van Hans Lodeizen (1924-1950)

 

luister:

toen ik nog met hem
leefde en wij de wereld samen
maakten, wevend en rafelend
toen ik zijn oog bij mij had
en zijn witte handen
toen heb ik de sneeuw gezegend
en in de regen gelachen.
toen ik de middagen in zijn kamer
doorbracht en in zijn lichaam
rondliep of neerzat, een boek las
of sliep, toen ik de weg van zijn oor
kende en de rivier van zijn ogen
binnenvoer toen ik met zijn handen
speelde en over zijn lippen liep
toen ben ik mijzelf vaak tegengekomen
lachend en huilend en dingen zeggend.
maar,
bij het komen van de herfst is hij weggegaan
nu ben ik zelf niet meer want ik ben meegegaan
ik heb zijn handen een hand gegeven
ik ben in zijn ogen gevangen
ik ben in zijn oren verward
ik ben in zijn lichaam verdwaald
in zijn lichaam verdronken.



 

Uit: Hans Lodeizen, Het innerlijk behang en andere gedichten. Uitgeverij G.A. Van Oorschot, Amsterdam 1954

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hans_Lodeizen

Aldus de schrijver

 

“Komt het omdat we de wereld alleen door een duistere spiegel bezien dat we onszelf omringen met de leugens die we tijd, geschiedenis, werkelijkheid, herinnering, details en feiten noemen? Stel dat de tijd meervoudig was, en wijzelf ook? Stel dat we ontdekten dat we morgen beginnen en gisteren zijn gestorven, dat wij uit de dood van anderen geboren zijn, en dat het leven ons is ingeblazen uit verhalen die we maken uit liedjes, collages van grappen en raadsels en andere fragmenten?”
 

Uit: Richard Flanagan, Vraag 7. Vertaald uit het Engels door Thijs van Nimwegen. Uitgeverij Karaat, Amsterdam 2026 

Richard Flanagan: https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Flanagan

Thijs van Nimwegen: https://deschrijverscentrale.nl/auteurs/thijs-van-nimwegen

Gedicht 'Verval'

 

 

Verval
–
Ik kijk naar het dak achter ons, een kapot tuimelraam
dat lucht en regen vrij binnenlaat, en denk mij in
hoe in dat kale, lege huis de houten vloeren kraken,
–
het wapperende gordijn niet ophoudt om signalen
af te geven. Zoals in het grijze halfdonker zonder
enige weeklacht een rieten koffer vereenzaamd staat
te wachten, steeds langer nu de dagen maar duren,
–
het raam standhoudt onder steeds andere windstoten,
en geuren van kelder en zolder triomferend door lege
kamers dwalen. Ik kijk naar het huis en weet:
–
de schijf in de meterkast staat stil, onbeschrijflijk stil.

 

 frb
– 

Uit: Zoveel nabijheid. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2018

Aldus de schrijver

“Op een avond besloot ik te beginnen aan mijn afscheidsbrief. Ik opende met de zin: Mijn laatste wensen zijn als volgt, en beschreef kort in welke la mijn map met bankpapieren, verzekeringsdocumenten en mijn huurcontract lagen, hoe ik wilde dat mijn geld besteed zou worden en aan wie ik hoeveel wilde nalaten, maar uiteindelijk kon ik niemand bedenken die aan mijn verzoekschrift gehoor zou geven. Ik kon niet eens met zekerheid zeggen of er überhaupt zo iemand bestond. De brief bevatte evenveel verontschuldigingen als dankbetuigingen en ik vermeldde in exacte cijfers hoe ik de nader te bepalen ontvanger voor de moeite zou belonen, maar ik slaagde er zogezegd niet in iemand te bedenken.
Het bed waarin ik zo slecht sliep en waarvan het me al zo lang niet lukte mezelf los te rukken, verliet ik dan toch maar uit schuldgevoel jegens de vooralsnog naamloze ontvanger van mijn brief. Denkend aan een niet-bestaande kennis die mijn wensen wellicht zou inwilligen begon ik het huis op te ruimen. De plastic flessen in de keuken, de groeiende stapel vuile was en mijn rondslingerende notitieblokken en dagboeken – alles moest opgeruimd. Ik pakte de eerste twee volle vuilniszakken, een in iedere hand, schoof mijn voeten voor het eerst in twee maanden in mijn schoenen en deed de voordeur open. De zomerse middagzon scheen neer op de westelijke galerij alsof ik hem voor het eerst zag. Terwijl ik met de lift naar beneden ging en langs het conciërgehok naar de binnenplaats van het appartementencomplex liep, merkte ik dat ik dingen in me opnam. De wereld om me heen. Het weer. De luchtvochtigheid, de zwaartekracht.”

Uit: Han Kang, Ik zeg geen vaarwel. Vertaald uit het Koreaans door Mattho Mandersloot. Nijgh en Van Ditmar, Amsterdam 2023

Han Kang: https://nl.wikipedia.org/wiki/Han_Kang

Mattho Mandersloot: https://matthomandersloot.com/NL
 

Gedicht 'Innenstadt'

 

 

Innenstadt

Labyrint van straten, onhoffelijk dooreengeschud 
door de tijd. Ieder zijn eigen deur na het ritme van
de stappen. Vlagen van hitte, aanzwellend geluid,
gebonk in peeskamers, woorden die zich aaneenrijgen,
elk moment weer uiteenvallen. Deze straat loopt niet dood,
zegt een man in ruil voor een muntstuk, deze straat 
komt niet uit op een drooggevallen gracht, glibbert niet
langs de poort van een slachthuis. De binnenstad droomt 
zichzelf vooruit, amper een plek waar niet gedacht, 
gevreeën, gelachen, licht in de huizen alles onthult.


 frb

Uit: Achter het verdwijnpunt. Meulenhoff, Amsterdam 2015
Gedicht bij ‘Innenstadt’ van Armando. (Öl auf Leinwand, 1983, 100 x 80 cm) 

Armando: https://nl.wikipedia.org/wiki/Armando

Aldus de schrijver

 

 

“Het Chinese getallenstelsel kent twee soorten nul, die in feite twee soorten iets uitdrukken: het ene is het absolute niets, dat, meen ik, staat voor de grenzen van het heelal, waar geen enkel deeltje heeft rondgezweefd; het andere niets wordt weergegeven door het karakter líng, dat het overblijfsel aanduidt van iets wat voorbij is, zoals het vocht dat na een regenbui in de lucht blijft hangen. Gemis van een zweem van iets wat ooit ergens heeft bestaan.”

Uit: Marta Pérez-Carbonell, Niets is zo ongrijpbaar. Vertaald uit het Spaans door Joke Mayer. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2025

Marta Pérez-Carbonell: https://www.allesoverboekenenschrijvers.nl/tag/marta-perez-carbonell/

Aldus de schrijver

 

 

“Luister: in de nacht loeien er koopvaardijschepen op de verdwenen zee en ik kan je niet uitleggen wat de zee is of waar het schip vandaan komt dat naar de zee luistert met zijn grote oor van staal. Zelfs met mijn woorden zijn er dingen die ik je niet kan uitleggen, nuances van de buitenwereld. Ik zou een lang leven nodig hebben om de ontelbare details van dit tafereel op te noemen en die tijd heb je niet. Wat wil je dat ik je nog meer zeg om een beetje vertrouwdheid tussen ons te kweken? Ik praat tegen je en mijn stemgeluid dat je hoort, is geen geluid, het zijn amper vellen papier die omgeslagen worden. Wat zou het trouwens voor zin hebben om de zee, de honden, een schip en palmbomen te beschrijven, of zelfs de grote lijnen van mijn gezicht in het donker? Beschrijvingen zijn voor de levenden, om zich gerustgesteld te voelen. Voor jou zijn het alleen geluiden achter een wand waaraan je zacht krabbelt.”

Uit: Kamel Daoud, Houris. Vertaald uit het Frans door Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre. Uitgeverij Ambo | Anthos, Amsterdam 2015

Kamel Daoud: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kamel_Daoud

De vertalers: https://www.koppernik.nl/vertalers/reintje-ghoos-en-jan-pieter-van-der-sterre/

De eerste alinea

 

 

“De rommel die ik ’s ochtends aantref herinnert me eraan dat ik niet meer alleen ben. Amanda is terug, ik kijk om me heen en struikel over haar sporen: op de armleuning van de bank het bord met een half opgepeuzeld stuk brood, het glas met nog een restje erin. De deken ligt opgefrommeld in een hoek, naast het op de kop gelegde boek dat nog steeds op dezelfde pagina’s openligt.”

Uit: Donatella Di Pietrantonio, De kwetsbare tijd. Vertaald uit het Italiaans door Hilda Schraa. De Bezige Bij, Amsterdam 2025

Donatella Di Pietrantonio: https://en.wikipedia.org/wiki/Donatella_Di_Pietrantonio 

Hilda Schraa: https://www.hildaschraa.nl/

I.M. Lieke Marsman (1990-2026)

 

(…)

Is het mijn sterfdag?
De lucht is stil, als lucht
op een kalender
Is het mijn sterfdag?
Vergeet klokken die luiden
De lucht is stil, als lucht
Is het mijn sterfdag?
Vergeet engelen en psalmen
Ik wil het vanille van een oud boek
Ik wil een koud flesje bier
en ik wil jou, nog één keer
Vergeet de vogels die zingen
Ik wil mijn hond horen drinken

Uit: Lieke Marsman, In mijn mand. Uitgeverij Pluim, Amsterdam 2021
Lieke Marsman overleed op 3 juni 2026 aan de gevolgen van kanker.

Meer over haar: https://nl.wikipedia.org/wiki/Lieke_Marsman

 

Tymoteusz Karpowicz, 'Droom'

 

Droom

Wat voor verschrikkelijks droomde de dichter
dat hij uit zijn droom sprong
als een hert uit een brandend bos?

Een vlinder uit zijn metafoor
bedekte hem met zijn vleugel

en de beschreven klink
bewoog in de deur


Tymoteusz Karpowicz

Uit: Karol Lesman, Heb medelijden, tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw. Uitgeverij Plantage, Leiden 2003 

Timoteusz Karpowicz: https://en.wikipedia.org/wiki/Tymoteusz_Karpowicz

Karol Lesman: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2021/07/Vertalersfamilie-Karol-Lesman.pdf 

De eerste alinea

 

 

 

“Geen enkel continent zou zomaar uit zichzelf op drift slaan. Vóór er tektonische scheuren ontstonden, was er maar één oceaan en maar één landmassa. Dat ene eiland heette Pangea. Ontheemding bestond niet: als je maar lang genoeg liep, kwam je vanzelf weer bij je dierbaren terecht.”

Uit: Amélie Nothomb, De onmogelijke terugkeer. Uit het Frans vertaald door Marijke Arijs. Uitgeverij Tzara, Utrecht 2025

Amélie Nothomb: https://nl.wikipedia.org/wiki/Amélie_Nothomb

 Marijke Arijs: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs

Aldus de schrijver

 

 

“Woon je in de keuken vroeg ik en ik legde mijn handen om het hete kopje dat hij me aanreikte.
Ja meestal antwoordde hij. In ieder geval in de winter. ’s Zomers slaap ik op zolder of in de pronkkamer.
Die pronkkamer vroeg ik en er kwam een duistere herinnering boven heeft die een plafondschildering. Hij knikte en slurpte als een oude man van zijn koffieschoteltje met een suikerklontje tussen zijn tanden.
Ik zag de pronkkamer voor me. Een paar gele rubberlaarzen op een zwarte kist. Een kist die niet open kon. Hoe ik ten slotte een platte ijzeren staaf had gebruikt die ik had gevonden als een roestig landmerk dat in de grond was gestoken. Ik had hem tussen het deksel en de kist gewrongen en gewrikt tot het slot met een zwiep meegaf.
Vijfentwintig jaar later kon ik me niet herinneren wat er in de kist zat. Misschien niets anders dan ingesloten lucht.”

Uit: Karin Smirnoff, Mijn broer. Uit het Zweeds vertaald door Bart Kraamer. Uitgeverij Querido, Amsterdam 2021

Karin Smirnoff: https://en.wikipedia.org/wiki/Karin_Smirnoff_(writer)

Bart Kraamer: https://www.koppernik.nl/vertalers/bart-kraamer/

 

Aldus de schrijver

 

 

“Voordat Albert Guittard bij het echtpaar Penner arriveerde, die sinds hun terugkeer uit de koloniën, dat wil zeggen sinds twee jaar, in een soort kopie van een Provençaals landhuis woonden, kon hij deemotie waardoor hij werd overvallen niet beheersen. Midden op een berghelling zette hij zijn auto stil en stapte uit, als om zich ervan te vergewissen dat alles in orde was. Hij stak een sigaret op, en voordat hij weer doorreed wierp hij een blik op het landchap dat zich voor hem ontrolde tot aan de zee.
Ik lijk wel een schooljongen! dacht hij. Hij gebruikte dat woord graag, en als hij het op een pejoratieve manier leek te gebruiken, was dat onbewust. Ik lijk wel een schooljongen die naar zijn eerste maîtresse gaat. Dat is toch bepaald niet het geval.
     Hij glimlachte tevreden. Maar die zelfvoldaanheid was slechts schijn. Ze diende als stimulans. Alvorens mevrouw Penner te trotseren moest hij zichzelf er eerst van overtuigen dat dit bezoek niet zo belangrijk was voor een man met de nodige ervaring.”


Uit: Emmanuel Bove, Een vrijgezel. Vertaald uit het Frans en voorzien van een nawoord door Kiki Coumans. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2026

Emmanuel Bove: https://nl.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Bove

Kiki Coumans: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kiki_Coumans

Gedicht 'Snijvlak'

 

 

Snijvlak

Het onzichtbare zichtbaar gemaakt, het een beweegt 
zich tussen het andere door en verstilt. Spanning

wordt merkbaar, tot ver achter de rand van de ruimte
een nieuw leven. Alles verschuift, omgetoverd

tot een warm veld van kleuren. Zien wat nooit gezien,
voelen wat nooit gevoeld. Het licht is in zijn eigen stroom

gaan liggen, verdiept in wat te gebeuren staat komt het
naar ons toe. Straks glijdt het achter het duister, 

haakt aan bij parallellen, schept contouren als nooit 
gekend – patronen voor een nieuw begin.

  frb


Gedicht bij een expositie van René Korten in 2021 in ECI cultuurfabriek, Roermond

Over René Korten: https://www.renekorten.nl/
‘Snijvlak’ verscheen in HideYour Backbone, een uitgave uit 2024 over het werk van
de kunstenaar.

Aldus de schrijver

 

 

“De tuin van de pastorie die Papa altijd ‘à la française’had gewild, met netjes geschoren hagen en gedisciplineerde lanen, lijkt eigenlijk meer een wildernis. De moestuin, waar de zondagsschoolkinderen onderscheid leren maken tussen veenbessen en aalbessen, is verwaarloosd. Nicolaas heeft het in zijn hoofd gehaald er orde in aan te brengen, zonder enig verstand van tuinieren. Hij brengt er hele dagen in door, tot aan zijn middel in de stekelstruiken, en weert zich met een stompe snoeischaar die we niet gaan weggooien, toch. Papa kijkt naar hem, zittend op de vensterbank van zijn studeerkamer. Zijn trui is wit van het pleister van de gevel, zijn haar zit in de war, hij houdt een oogje in het zeil.”

Uit: Emma Doude van Troostwijk, Mensen van de dag. Vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2026

Emma Doude van Troostwijk: https://www.meulenhoff.nl/auteur/emma-doude-van-troostwijk

Liesbeth van Nes: https://www.vertalersvakschool.be/docent/liesbeth-van-nes/

 

Gedicht 'Wasser'

 

Wasser

Als een blad neerdaalt midden in het zwijgen, water
zich samentrekt en weer uitvloeit, als een bos
het duister afschermt, een bronstig hert vervaagt
in gedempt licht en druppels schuchter beginnen
aan een eentonig vallen zonder zich te schikken
naar strak staande waterplassen. Als de rots gestreng
zijn rug recht voordat hij de avond omhelst,
verguld met zichzelf tijd in handen krijgt die hij
openbreekt en uitzet ver het landschap in, dan,
ja dan, verwijdt zich het ogenblik, schuift de horizon
de zee vooruit, verspreidt een geur van zout en zand.

   frb

Gedicht bij schilderij van Armando. 

Uit: Achter het verdwijnpunt. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2015 

Armando: https://nl.wikipedia.org/wiki/Armando

Afb.: ‘Wasser 12-6-14’, 100 x 120 cm olie op doek, 2014 

Aldus de schrijver

 

 

“Sándor kwam uit de badkamer en kleedde zich aan terwijl hij uit het raam keek. Ze wist dat hij dat alleen maar deed om haar niet te hoeven aankijken. Hij had geen gevoel voor de dingen: een boom was voor hem niet meer dan een verhoute plant, een mens slechts een intelligent dier en een verhaal louter fictie. Vroeger, in de tijd rond hun huwelijk, had Mária zich aan die eenvoud vastgeklampt. Sándor en het leven op het land hadden haar de psychische stabiliteit geschonken die in de bouwvallige villa van haar ouders en op de meisjeskostschool niet denkbaar was geweest. De maatschappelijke neergang van haar familie en het sociale leven in Wenen met al zijn eisen, codes en spelregels, met zijn decadentie en dubbele moraal en met zijn eindeloze reeks bals die voor Mária avonden in de hel waren geweest, hadden haar al te zwaar belast. Het huwelijk met Sándor was voor haar een bevrijding geweest. Maar na al die jaren was ze uitgekeken op zijn eenvoud en op de eentonigheid van het leven op het land.”

Uit: Nelio Biedermann, Lázár. Vertaling uit het Duits door Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2026

Nelio Biedermann: https://de.wikipedia.org/wiki/Nelio_Biedermann

De vertalers: https://www.singeluitgeverijen.nl/auteur/kris-lauwerys-2/