Aldus de schrijver

 

 

“Voor haar deur: ‘Welterusten, moeder.’
   ‘Welterusten, Marie.’

De anderen lagen al te slapen. Ze had een brandende kaars in de hand. Ze draaide de sleutel om en was alleen. Het was een zolderkamer, vrij dicht bij de straat, want er was maar één verdieping, en ook vrij smal, want er moest nog ruimte voor de hooizolder overblijven. Het raam klapte open als het deksel van een doos. Er stond een bed; er stond een koffer waar kleren in gepropt worden en niet opgehangen zoals in een kast; er stond een kaars, een kort stompje maar, want meisjes die gaan slapen hoeven niet lang licht.
   Op de zolderkamer hing een kleine spiegel aan de muur. Hoe klein spiegels ook zijn, meisjes gebruiken ze om zich erin te spiegelen. Marie ging ervoor staan, trok haar bloes uit, liet haar rok op de grond glijden. Omdat ze niet groot genoeg was voor wat ze wilde zien, klom ze op een stoel en schoof haar hemd tot boven haar borsten.”

Uit: André Baillon, Het verhaal van ene Marie. Uit het Frans vertaald door Frans Denissen en Gisèle van Dongen. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024

André Baillon: https://nl.wikipedia.org/wiki/André_Baillon

Frans Denissen en Gisèle van Dongen: https://schrijversgewijs.be/schrijvers/denissen-frans/

 

Gedicht 'Sleutel'

 

Sleutel

Een voor de huisdeur, een voor de achteringang,
de kelder en de berging, de huiskamer, ga nog even
door, vergeet de toegang tot de slaapkamer niet.
Maar ook een sleutel voor wat ontoegankelijk lijkt –
het heelal, de diepzee, de ijskap op de gletsjerwanden,
de speeltuin uit de kinderjaren, aanzwellende razernij.
Een sleutel voor de wereldvrede, het koetshuis van
de aartshertog, het haveloze kwartier bij de haven.
              Of anders voor
geheimen achter gesloten ogen, het weerlicht,
eenzaam en geluidloos boven de tuinfontein,
het korte, veel te korte verblijf op aarde.

Bewaar de sleutel, er komt een dag.


 frb

Uit: Te midden van alles. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024

Het gedicht verscheen eerder bij de bibliofiele uitgeverij Jekerstroom in een reeks van zes in een houten cassette met daarin een sleutel.

De eerste alinea

 

 

“Louisa is een tiener, de beste soort mens dus. De bewijzen hiervoor zijn heel simpel: kleine kinderen vinden dat tieners de beste mensen zijn, en tieners vinden dat tieners de beste mensen zijn, de enigen die niet vinden dat tieners de beste mensen zijn, zijn volwassenen. Wat natuurlijk ligt aan het feit dat volwassenen de slechtste soort mensen zijn.”

Uit: Fredrik Backman, Mijn vrienden. Vertaald uit het Zweeds door Edith Sybesma. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2026

Fredrik Backman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Fredrik_Backman

Edith Sybesma: https://www.noordseliteratuur.nl/vertalers/sybesma

Overleden Nederlandstalige dichters. Rutger Kopland (1934-2012)

 

Tijd

Tijd – het is vreemd, het is vreemd mooi ook
nooit te zullen weten wat het is

en toch, hoeveel van wat er in ons leeft is ouder
dan wij, hoeveel daarvan zal ons overleven

zoals een pasgeboren kind kijkt alsof het kijkt
naar iets in zichzelf, iets ziet daar
wat het meekreeg

zoals Rembrandt kijkt op de laatste portretten
van zichzelf alsof hij ziet waar hij heengaat
een verte voorbij onze ogen

het is vreemd maar ook vreemd mooi te bedenken
dat ooit niemand meer zal weten
dat we hebben geleefd

te bedenken hoe nu we leven, hoe hier
maar ook hoe niets ons leven zou zijn zonder
de echo’s van de onbekende diepten in ons hoofd

niet de tijd gaat voorbij, maar jij, en ik
buiten onze gedachten is geen tijd

we stonden deze zomer op de rand van een dal
om ons heen alleen wind

Rutger Kopland

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rutger_Kopland

Aldus de schrijver

 

 

“We maakten met zijn drieën een lange wandeling over steile paden de heuvels in, hoger en hoger, tot we door varens waadden die onze keel kietelden. We werden gevolgd door een patrouille sennenhonden met een camouflagevacht vol aangekoekte modder, waardoor we ze niet tussen de schapen aan het werk hadden gezien. Toen de wolken neerdaalden en het begon te regenen, hielden we elkaar voor dat de weg die we moesten gaan altijd vooruit was, ware het niet dat de door ons gekozen paden bleven verdwijnen; stuk voor stuk losten ze in het niets op. Toen we de angst achter onze ogen niet langer konden verbergen, raakten we vreselijk in paniek en steeds meer verdwaald. Jij pakte mijn hand en hield die warm en stevig vast.”

Uit: Lara Pawson, Verbruikt licht. Uit het Engels vertaald door Lisette Graswinckel. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2025

Lara Pawson: https://larapawson.com/about/
Lisette Graswinckel: https://www.vertalersvakschool.nl/docent/lisette-graswinckel/

Aldus de schrijver

 

 

“Ik had niet bedacht dat de school mijn ouders zou oproepen. Ik zat in mijn eigen val verstrikt. In de spreekkamer van de directeur staarde ik, zittend tussen mijn vader en mijn moeder, met gebogen hoofd naar mijn voet die onder tafel zenuwachtig op en neer wipte, terwijl de klassenleraar de woorden van de klassenvertegenwoordigster hardop voorlas. Na het gesprek heeft mijn vader me heel vernederend uitgefoeterd, nog op het schoolterrein en in aanwezigheid van een groep lachende leerlingen. Maar het moeilijkst te slikken was de stilte van mijn moeder. Haar stilte van altijd. Ze keek me alleen maar doordringend aan, eindeloze seconden lang. Een blik vol minachting waarvan ik wel door de grond had willen zakken. Een aantal dagen lang heeft ze niet tegen me gepraat. Mijn rapport kwam de week daarop. In het hokje opmerkingen had de klassenleraar een vernietigend ‘Als de leugen aan het licht komt, verdwijnt het vertrouwen’ genoteerd. Het was geen wonder dat ik de brugklas over moest doen.”

Uit: Gaël Faye, Jacaranda. Vertaald het het Frans door Liesbeth van Nes. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2025

Gaël Faye: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaël_Faye

Liesbeth van Nes: https://www.vertalersvakschool.nl/docent/liesbeth-van-nes/

Stefan George, 'Ik ben de Ene'

 

 

Ik ben de Ene 

Ik ben de Ene en de Tweede,
Ik ben de zaaier ben de schoot
Ik ben de degen en de schede
Ik ben het offer ben de stoot
Ik ben het zicht en ben de ziener


Ik ben de boog en ben de bout


Ik ben het altaar en de dienaar
Ik ben het vuur en ben het hout


Ik ben de rijke ben de schrale
Ik ben het teken ben de zin
Ik ben de schaduw ben het stralen
Ik ben een eind en een begin.

Ik ben een eind en een begin.


Stefan George, 'Der Stern des Bundes' (1913)
Opgenomen in De meesters. Wereldpoëzie van twintig eeuwen.
Vertaald uit het Duits door Paul Claes. PoëzieCentrum, Gent 2008

Stefan George: https://nl.wikipedia.org/wiki/Stefan_George

Paul Claes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Claes

De eerste alinea

 

 

“Half karkas. Bedwelmer. Slachtlijn. Spoelplaats. Die woorden komen in zijn hoofd op en beuken op hem in. Ze maken hem kapot. Maar het zijn niet alleen woorden.Het is het bloed, de zware geur, de routine, de gedachteloosheid. ’s Nachts overvallen ze hem, als hij er niet op verdacht is. Badend in het zweet wordt hij wakker omdat hij weet dat hem weer een dag mensen slachten te wachten staat.”

Uit: Agustina Bazterrica, Schitterend lichaam. Uit het Spaans vertaald door Heleen Oomen. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2020

Agustina Bazterrica: https://en.wikipedia.org/wiki/Agustina_Bazterrica

Heleen Oomen: https://www.cela-europe.com/participants/heleen-oomen/

Gedicht 'Meet de banen stof'

 

Meet de banen stof, rol op een dag vol zonnegloed
de doeken uit, laat ze klaterend afdalen langs hoge 
gevels en wanden, neerstrijken met de gratie 
van een vogel. Wat eerst niet bestond, drukt zich

nu in alle rijkdom uit – het verborgene zichtbaar
gemaakt, als een jonge, strakke huid met onze ogen 
aan te raken, te strelen zolang het licht blijft vallen  

in wijd uitdijende kringen, spiegelend om zichzelf heen.

 frb

 

Uit: Achter het verdwijnpunt. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2015

Gedicht uit de reeks ‘In de achtertuin van Christo’.
Over Christo: https://nl.wikipedia.org/wiki/Christo

Afb.: Christo, Rijksdaggebouw Berlijn 1995

Aldus de schrijver

 

 

“Alain liep heen en weer en rookte nog een sigaret. Zij stak er ook een op. Alain keek haar aan zonder haar echt te zien. Naar oude gewoonte doorzochten zijn ogen de hotelkamer naar een grotesk en ongetwijfeld pijnlijk detail. Maar de kamer van dit rendez-vous-hotel, waar passanten elkaar onophoudelijk aflosten, was nog onpersoonlijker dan een urinoir, er was zelfs geen graffiti. Alleen maar vlekken, op de muren, de vloerkleden en het meubilair. Op de lakens waren vaag nog meer vlekken te onderscheiden, maar die waren verbleekt door de chemie van het wassen.
‘Kun je niets vinden?’
‘Nee.’”

Uit: Pierre Drieu La Rochelle, Dwaallicht. Vertaald uit het Frans door Marijke Arijs. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024 

Pierre Drieu La Rochelle: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Drieu_la_Rochelle

Marijke Arijs: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs

Overleden Nederlandstalige dichters. Gerrit Kouwenaar (1923-2014)

 

 

in een lade

Dit moet zo aflijvig het vlees prijzen
dat zelfs de ijskast het opgeeft

dit moet zo inwendig dat het witgoed
zich leegbloedt, het uitkrijt

dit moet de letters zo grondig besmetten
dat zij in de wonde ontwaken

soms vindt men nog in een lade
een litteken, schrik van een inktvlek

het was, zoals sneeuw is of as
maar het brandde, het smelt niet –


Gerrit Kouwenaar

Uit: Vallende stilte. Een keuze uit eigen werk. Uitgeverij Querido, Amsterdam 2008

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gerrit_Kouwenaar

De eerste alinea

 

 

“Op de laatste woorden van de zuster die het avondgebed had voorgelezen, antwoordde het lusteloze koor van meiden: ‘Amen.’ Toen viel er een stilte, doordrongen van ongeduld; sommige meiden staarden als betoverd naar de brandende kaarsen op het altaar, andere keken om naar achter in de kapel, wachtend tot ze met een gebaar van de moeder-overste in vrijheid zouden worden gesteld. Ze praatten niet eens met elkaar, zozeer popelden ze om weg te kunnen. Even later vertrokken ze twee aan twee, in een keurige, compacte rij; ze liepen door de grote vestibule, waar het laatste zonlicht nog bleef hangen op het matglazen raam van de voordeur.”

Uit: Alba de Céspedes, Niemand kan terug. Vertaald uit het Spaans door Manon Smits. Meridiaan Uitgevers, Amsterdam 2025

Alba de Céspedes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Alba_de_Céspedes

Manon Smits: http://www.manonsmits.info/manon-smits-2/

Paul Verlaine, 'Herfstlied'

 

 

Herfstlied

De lange snikken
Van de violen
Van de herfst
Verwonden mijn hart
In lome monotonie.

Benauwd 
En doodsbleek, als
De klokken luiden
Herinner Ik  me
Dagen van weleer
En ik ween

En ik ga weg
Waar kwade wind
Me heenvoert
Van hier naar daar
Net zoals
Een dood blad


Paul Verlaine

Uit: Jules Grandnagage, 36 vertaalde gedichten uit de wereldliteratuur. Brave New Books, Amsterdam 2021

Paul Verlaine: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Verlaine

Jules Grandnagage: https://nl.wikipedia.org/wiki/Julien_Georges_Grandgagnage

***
Afb.: portret van Paul Verlaine, geschilderd door Gustave Courbet: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gustave_Courbet

Aldus de schrijver

 

 

“Er was doorgaans iets rommeligs aan zijn verschijning – een knoop die niet dichtzat of één wang die gladder geschoren was dan de andere. Zijn vrouw verweet hem dat hij wanordelijk was, ze beweerde dat in zijn verschijning gewoon de rommeligheid van zijn innerlijke toestand tot uitdrukking kwam, maar hij was ervan overtuigd dat zijn vrouw niets van zijn innerlijke toestand afwist, dat hij ordelijk was in zaken en situaties die van belang waren. Hij was een trouwe echtgenoot, bedronk zich nooit, rookte niet, at met mate, en net als zijn vader beschouwde hij ijver als de grootste deugd.”

Uit: Ivan Klíma, Rechter tussen twee vuren. Vertaald uit het Tsjechisch door Irma Pieper. Uitgeverij Wereldbibliotheek, Amsterdam 2024

Ivan Klíma: https://nl.wikipedia.org/wiki/Ivan_Klíma

Irma Pieper: https://www.slavischeliteratuur.nl/tslarchief/tsl78/78l.html

Gedicht 'Naspel'

 

 

Naspel

Als maandag een dinsdag blijkt en zondag
een maandag, een uur later een luchtballon onhandig
een noodlanding maakt, terwijl het vee amechtig

doorgraast, de stilte nauwelijks aangetast, en de dagen,
het zijn er vele, steeds van plaats verschuiven,
omdat geen ruimte genoeg, aan alles een gebrek.

Er komt een nieuwe aanvoer van licht, wordt gezegd.
De bomen anders beschenen, de oevers robuuster
dan ooit onder ieders blik. In de buurtschap

aan de overkant wordt gedanst, het plezier groeit aan,
bomen zwaaien lustig terug – geen enkele weet van.

 frb

Uit: Te midden van alles. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024

 

Aldus de schrijver

 

“Khalifa was niet de enige leerling van de privéleraar. Ze waren in totaal met zijn vieren, allemaal jongens van Indiase komaf. Ze woonden bij hun leraar en sliepen op de begane grond in de ruimte onder de trap, waar ze ook hun maaltijden nuttigden. Ze mochten nooit boven komen. Het leslokaal was een kamertje met matten op de grond en een betralied raam, dat zo hoog zat dat ze niet naar buiten konden kijken, maar ze roken wel de open goot die achter het huis liep. De leraar behandelde het lokaaltje als een heiligdom dat ze elke ochtend voor de les moesten vegen en afstoffen. Als de les klaar was werd het lokaal afgesloten. Ze hadden ’s ochtends vroeg les en dan nog eens achter in de middag voordat het te donker werd. Na de lunch deed de leraar eerst een middagslaapje, ’s avonds gaf hij geen les om kaarsen te sparen. In hun vrije uren deden de jongens betaalde klusjes op de markt of op het strand of ze zwierven door de stad. Khalifa vermoedde niet met hoeveel weemoed hij later in zijn leven op deze tijd zou terugkijken.”

Uit: Abdulrazak Gurnah, Hiernamaals. Vertaald uit het Engels door Lucie Schaap. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2023

Abdulrazak Gurnah: https://nl.wikipedia.org/wiki/Abdulrazak_Gurnah
Lucie Schaap: https://ilfu.com/profile/lucie-schaap

Overleden Nederlandstalige dichters. Gerrit Achterberg (1905-1962)

 

 

Aan het roer dien avond stond het hart
en scheepte maan en bossen bij zich in
en zeilend over spiegeling
van al wat het geleden had
voer het met wind en schemering
om boeg en tuig voorbij de laatste stad.

 

Gerrit Achterberg

 

Uit: Verzamelde gedichten. Uitgeverij Querido, Amsterdam1962

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gerrit_Achterberg

Aldus de schrijver

 

“Al in de tweede of derde week van augustus kan het gebeuren dat iemand die vanuit de auto om zich heen kijkt in de verte een rode boomtop ziet. In Crosby begon het dit jaar bij de grote esdoorn naast de kerk, terwijl het nog niet eens half augustus was. Maar de boom begon al te verkleuren aan de kant die naar het oosten was gericht. Daar keken de mensen die hier al jaren woonden van op: ze konden zich niet herinneren dat deze boom ooit als eerste was verkleurd. Eind augustus was de hele boom niet eens meer rood, maar licht oranjegeel, zoals je kon zien als je afsloeg naar Main Street. En toen werd het september: de zomergasten keerden terug naar waar ze vandaan kwamen, en nu liepen er in Crosby een stuk minder mensen over straat.”

Uit: Elizabeth Strout, Vertel me alles. Uit het Engels vertaald door Inger Limburg en Lucie van Rooijen. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam  2024

Elizabeth Strout: https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Strout

Inger Limburg en Lucie van Rooijen: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2021/05/Algemeen-Plat-Nederlands-in-Shuggie-Bain-Inger-Limburg-en-Lucie-van-Rooijen.pdf
 

Gedicht 'Aan zee'

 

Aan zee

Het zand dat tussen vingers door zich losmaakt
uit jouw hand – weer terug vanwaar het kwam.
Samen het duinpad op. Dithyrambisch de lach

uit beider mond die aan komt duizelen, overgaat
in adem die wil fluisteren, woordentaal wordt,
in strelingen omgezet. Ogen dicht – de woelige zee

een waterbed, kantelen onze gedachten, onontdekte 
sterren in het halfduister, schuift de nacht over onze huid. 
Verlangens verspreidden zich van binnenuit.

 frb

Uit: Te midden van alles. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024

Aldus de schrijver

 

“Er was een kwaal voor nodig die mijn hersens aanvrat om de herinnering boven te brengen. 
Op een avond in december, bijna veertig jaar geleden, liepen we met z’n drieën van de campus naar huis. Het was het jaar dat Ina voor het eerst voet zette op een continent. We waren naar een studentenopvoering van De storm geweest, en tijdens het laatste bedrijf had ze aan één stuk door gesnikt. Ik kon me met geen mogelijkheid voorstellen waarom. 
Rafi en ik brachten haar van de Quad terug naar haar pension, een blok of tien verderop. Ina was die huizenblokken niet gewend. Ze raakte erdoor gedesoriënteerd. Ze verdwaalde voortdurend. Ze bleef telkens staan, omdat ze overal door werd afgeleid. Door een kraai. Een grijze eekhoorn. De decembermaan. 
We probeerden haar warm te houden, Rafi en ik, elk aan een kant, allebei bijna tweemaal zo lang als zij. Haar allereerste winter. De kou was moorddadig. Ze bleef maar herhalen: ‘Hoe kunnen mensen hierin leven? Hoe overleven de dieren dit? Het is krankzinnig! Je reinste waanzin!’ 
Daarna hield ze halt op de stoep en trok ons allebei aan een elleboog. Haar rode gezicht was rond van ontzag. ‘O, god. Moet je zíén!’ We hadden allebei geen idee wat  ze in godsnaam zag.”

Uit: Richard Powers, Verwilderd. Vertaald uit het Engels door Jelle Noorman. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2024

Richard Powers: https://nl.wikipedia.org/wiki/Richard_Powers

Jelle Noorman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jelle_Noorman