Aldus de schrijver

 

 

“Een teefje en een reu volgden de rivier die dag stroomopwaarts, uitgelaten hollend omdat ze elkaar hadden ontmoet, over de grindbanken, de eilandjes en de verlaten stukken grond in de benedenloop van het dal. Op de bergkammen in de verte was maagdelijke sneeuw te zien, maar langs de rivier stonden cement- en meubelfabrieken, groothandels in landbouwmaterialen en bouwmarkten. Ze zagen ratten in de afvoerkanalen en kraaien op de stortplaatsen, roken de geur van over de velden uitgestrooide mest, en toen ze op mensen stuitten, in een bestelbusje op de oever, begreep zij, die niet bang was voor mensen, dat hij die juist uit de weg ging, want ze waadden de rivier door om hun weg aan de andere kant te vervolgen. Ze liepen langs een omheining, en niet veel later eindigde hun tocht bij een engte waar de rivier was versperd en waar pijpleidingen begonnen. Ze konden het wegverkeer daarvandaan horen, ergens aan de andere kant van de hoge oever. Het begon te schemeren, maar hij wilde pas tevoorschijn komen als het helemaal donker was. Terwijl ze wachtten kreeg ze honger, ze had al urenlang niets gegeten en maakte het hem duidelijk zoals puppy’s dat doen, door hem te likken en zachtjes in zijn snuit te bijten, alsof hij haar vader was en haar van eten moest voorzien. Hij kon die kwelling ergens wel waarderen.”

Uit: Paolo Cognetti, Beneden in het dal. Vertaald uit het Italiaans door Yond Boeke en Patty Krone. De Bezige Bij, Amsterdam 2024

Paolo Cognetti: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paolo_Cognetti

Yond Boeke en Patty Krone: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2020/12/Yond-Boeke-en-Patty-Krone-Het-oogsten-van-oude-woorden.pdf

Peter Huchel, 'Niets te melden'

 

 Niets te melden

Niets te melden.
De eenhoorn ging heen en
rust in het geheugen der bossen,

in de papaverkamers,
wanneer de abdis de dode
zon en maan overhandigt.

Herfst wordt vliesdun,
verliest zijn geheugen
in het bloedspoor van beuken.

Wat rest is niet meer
dan de zwarte draad in de lucht
die twee stemmen verenigt.

In de witte abdij van de winter
een geluidloze wiekslag.
In wiens naam –
tot aan het einde der dagen.

Peter Huchel

Uit: Peter Huchel, Geen antwoord. Keuze en vertaling uit het Duits: J. Bernlef. Em. Querido’s Uitgeverij B.V., Amsterdam 1985

Peter Huchel: https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_Huchel

J. Bernlef: https://nl.wikipedia.org/wiki/J._Bernlef

De eerste alinea

 

 

 

“De luchtspiegeling was het enige wat bewoog. De uitgestrekte, kale vlakten klommen trapsgewijs naar de hemel, zachtjes trillend onder het gewicht van de fata morgana. Het felle, verblindende licht van de middagzon onttrok de silhouetten van de lichtgele zandduinen bijna aan het zicht. Het enige wat er te zien was, waren de vage, doelloos glooiende omtrekken van de heuvels, de lange, dunne schaduwen van de droge christusdoorn en de stenen die hier en daar op de hellingen lagen. Verder was er helemaal niets behalve de grenzeloze weidsheid van de dorre Negev-woestijn onder de zware augustushitte.”

Uit: Adania Shibli, Een klein detail. Vertaald uit het Arabisch door Djûke Poppinga. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2023
 

Adiana Shibli: https://en.wikipedia.org/wiki/Adania_Shibli
Djûke Poppinga: https://www.nederlandseboekengids.com/auteurs/djuke-poppinga/

Aldus de schrijver

 

 “We besluiten te gaan lopen. Volgens Google zouden we er te voet niet meer dan vierenveertig minuten over moeten doen. En het is een stralende dag. Dus gaan we op pad. De ene voet voor de andere. We praten wat. We praten honderduit. Als je even buiten beschouwing laat dat ons doel is om het dossier van de moord op een jonge vrouw in handen te krijgen, zou je haast denken dat we gewoon een dagje uit zijn in een toeristenstad. De Avenida Ámsterdam is een legendarische straat in La Condesa, een wijk die werd gebouwd in 1905, ten tijde van het Porfiriaat. Er zijn nog steeds huizen in de art-deco en art-nouveaustijl te bewonderen, die tegenwoordig ingeklemd staan tussen appartementencomplexen met glimmende ramen en dakterrassen. De buurt staat ook wel bekend als het Hippodroom, omdat de brede laan waarover we vanochtend lopen oorspronkelijk een ovale renbaan was waarop paarden het tegen elkaar opnamen. Uit alle macht. Je ziet het meteen voor je: de hoefijzers tegen het mulle zand van de arena, het paardengestamp in galop, de glanzende vachten, de wapperende manen. Het rozerode tandvlees. Het ene paard voor het andere. En dan rennen alsof hun leven ervan afhing. Is dat niet eigenlijk waar we allemaal mee bezig zijn? Een vleugje van het verleden dringt nog scherp door in onze neus onder het bladerdak dat alle zonlicht tegenhoudt. Toch is de Avenida Ámsterdam erg de moeite waard. Het brede, met klinkers geplaveide pad is een gesloten geheel, een soort fysieke villanelle die je het gevoel geeft dat je niet vooruitkomt en nooit een bestemming zult bereiken. Je blijft immers eindeloos in een ovaal lopen. Je rent voortdurend om het hardst tegen het verleden, als een paard.”

Uit: Cristina Rivera Garza, Liliana’s onoverwinnelijke zomer. Vertaald uit het Engels door Lette Vos. Uitgeverij De Geus, Amsterdam 2024

Cristina Rivera Garza: https://en.wikipedia.org/wiki/Cristina_Rivera_Garza

Lette Vos: https://www.lettevos.com/vertaler.html

Antjie Krog, 'Depressie'

 

Depressie

Het is alsof je blik steeds meer naar binnen
gekeerd raakt je voorhoofd steeds
donkerder wordt je wangen steeds 
strakker je mond steeds afstandelijker
dan enig iets wat ooit van mij
was je lichaam zo doorzichtig alsof mijn
hand zo door je heen kan als ik probeer
tegen te houden dat je verdwijnt je bent
onder ons maar hebt het contact
verbroken aan je handen kan ik 
zien hoe verbeten je je soms nog vast-
houdt je vingernagels
verdwijnen het is alsof ik langs een
oever ren en reddingsboeien
uitgooi en touwen en takken en uit 
alle macht schreeuw dat je moet
volhouden en vasthouden dat ik naar de
kant zal zwemmen dat ik me zal
opofferen dat ik de Here God zelf
uit de hemel zal plukken dat ik er alles
alles voor over zal hebben om je ogen
hun eigen uitdrukking terug te geven

Antjie Krog

Uit: Antjie Krog, Lijfkreet. Vertaald uit het Zuid-Afrikaans door Robert Dorsman en Jan van der Haar. Uitgeverij Podium, Amsterdam 2006.

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Antjie_Krog 

Over de vertalers: https://writersunlimited.nl/deelnemer/robert-dorsman en 
https://www.janvanderhaar.net/HTML/index.html

Overleden Nederlandstalige dichters. Willem van Toorn (1935-2024)

 

 

Een kraai bij Siena 

Hoe een kraai vliegt over de heuvels
bij Siena: een verkreukelde zwarte lap
boven het koperen landschap.
Werkt zich rot, denk je van onderaf,
met die averechtse vleugels.

Door de kijker zijn slimme snavel,
zijn eigenwijs hoofd: hij lapt
het toch maar. Niet de begaafde
vlechtwerken boven de stad
van de zwaluwen – hij blijft een aardse

zitter, die heeft gedacht:
waarom zij wel verdomme? en is opgestegen
om zich verbaasd te begeven
naar dit veel te grote blauw.

Hoe zich deze woorden bewegen
ongeveer van mij naar jou.

Willem van Toorn

Uit zijn dichtbundel Een kraai bij Siena. Uitgeverij Querido, Amsterdam 1997
Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_van_Toorn

Aldus de schrijver

“Die middag was ik te laat thuisgekomen van de bijles wiskunde die ik van mijn vader bij een van zijn professorenvrienden moest nemen (zijn vrienden waren allemaal professor of wetenschapper), en Dina zat al in de keuken op me te wachten. Onder het voorwendsel dat we samen huiswerk zouden maken, wilden we ons vluchtplan nog een keer doornemen. Ira en Nene zouden later ook komen, Ira had nog schaakles en Nene moest bepaalde ‘voorzorgsmaatregelen’ nemen om ’s avonds nog de deur uit te mogen.
Nu diepte Dina uit haar kapotte rugzak een reusachtige zaklamp op, waar we vol verbazing naar keken. 
‘Komt jullie zeker bekend voor, hè?’ zei ze grijnzend. ‘Ja, die is van Beso, maar hij merkt het vast niet, we brengen hem morgen meteen terug.’ 
Beso was de conciërge van onze school en ik vroeg me af hoe Dina het had klaargespeeld om die zaklamp te pikken. Nene barstte in lachten uit en alsof het lachen haar vleugels had gegeven, rende ze op de donkere tunnel af.”

Uit: Nino Haratischwili, Het schaarse licht. Uit het Duitse vertaald door Elly Schippers en Jantsje Post. Meridiaan Uitgevers, Amsterdam 2022

 Nino Haratischwili: ttps://nl.wikipedia.org/wiki/Nino_Haratischwili

 Elly Schippers:  https://www.euregio-lit.eu/nl/projecten/de-euregio-leest/vertalers-2023/elly-schippers

Jantsje Post: https://www.facebook.com/dekleinewerf/?locale=nl_NL

Aldus de schrijver

 

 

“Voor haar deur: ‘Welterusten, moeder.’
   ‘Welterusten, Marie.’

De anderen lagen al te slapen. Ze had een brandende kaars in de hand. Ze draaide de sleutel om en was alleen. Het was een zolderkamer, vrij dicht bij de straat, want er was maar één verdieping, en ook vrij smal, want er moest nog ruimte voor de hooizolder overblijven. Het raam klapte open als het deksel van een doos. Er stond een bed; er stond een koffer waar kleren in gepropt worden en niet opgehangen zoals in een kast; er stond een kaars, een kort stompje maar, want meisjes die gaan slapen hoeven niet lang licht.
   Op de zolderkamer hing een kleine spiegel aan de muur. Hoe klein spiegels ook zijn, meisjes gebruiken ze om zich erin te spiegelen. Marie ging ervoor staan, trok haar bloes uit, liet haar rok op de grond glijden. Omdat ze niet groot genoeg was voor wat ze wilde zien, klom ze op een stoel en schoof haar hemd tot boven haar borsten.”

Uit: André Baillon, Het verhaal van ene Marie. Uit het Frans vertaald door Frans Denissen en Gisèle van Dongen. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024

André Baillon: https://nl.wikipedia.org/wiki/André_Baillon

Frans Denissen en Gisèle van Dongen: https://schrijversgewijs.be/schrijvers/denissen-frans/

 

Gedicht 'Sleutel'

 

Sleutel

Een voor de huisdeur, een voor de achteringang,
de kelder en de berging, de huiskamer, ga nog even
door, vergeet de toegang tot de slaapkamer niet.
Maar ook een sleutel voor wat ontoegankelijk lijkt –
het heelal, de diepzee, de ijskap op de gletsjerwanden,
de speeltuin uit de kinderjaren, aanzwellende razernij.
Een sleutel voor de wereldvrede, het koetshuis van
de aartshertog, het haveloze kwartier bij de haven.
              Of anders voor
geheimen achter gesloten ogen, het weerlicht,
eenzaam en geluidloos boven de tuinfontein,
het korte, veel te korte verblijf op aarde.

Bewaar de sleutel, er komt een dag.


 frb

Uit: Te midden van alles. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024

Het gedicht verscheen eerder bij de bibliofiele uitgeverij Jekerstroom in een reeks van zes in een houten cassette met daarin een sleutel.

De eerste alinea

 

 

“Louisa is een tiener, de beste soort mens dus. De bewijzen hiervoor zijn heel simpel: kleine kinderen vinden dat tieners de beste mensen zijn, en tieners vinden dat tieners de beste mensen zijn, de enigen die niet vinden dat tieners de beste mensen zijn, zijn volwassenen. Wat natuurlijk ligt aan het feit dat volwassenen de slechtste soort mensen zijn.”

Uit: Fredrik Backman, Mijn vrienden. Vertaald uit het Zweeds door Edith Sybesma. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2026

Fredrik Backman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Fredrik_Backman

Edith Sybesma: https://www.noordseliteratuur.nl/vertalers/sybesma

Overleden Nederlandstalige dichters. Rutger Kopland (1934-2012)

 

Tijd

Tijd – het is vreemd, het is vreemd mooi ook
nooit te zullen weten wat het is

en toch, hoeveel van wat er in ons leeft is ouder
dan wij, hoeveel daarvan zal ons overleven

zoals een pasgeboren kind kijkt alsof het kijkt
naar iets in zichzelf, iets ziet daar
wat het meekreeg

zoals Rembrandt kijkt op de laatste portretten
van zichzelf alsof hij ziet waar hij heengaat
een verte voorbij onze ogen

het is vreemd maar ook vreemd mooi te bedenken
dat ooit niemand meer zal weten
dat we hebben geleefd

te bedenken hoe nu we leven, hoe hier
maar ook hoe niets ons leven zou zijn zonder
de echo’s van de onbekende diepten in ons hoofd

niet de tijd gaat voorbij, maar jij, en ik
buiten onze gedachten is geen tijd

we stonden deze zomer op de rand van een dal
om ons heen alleen wind

Rutger Kopland

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rutger_Kopland

Aldus de schrijver

 

 

“We maakten met zijn drieën een lange wandeling over steile paden de heuvels in, hoger en hoger, tot we door varens waadden die onze keel kietelden. We werden gevolgd door een patrouille sennenhonden met een camouflagevacht vol aangekoekte modder, waardoor we ze niet tussen de schapen aan het werk hadden gezien. Toen de wolken neerdaalden en het begon te regenen, hielden we elkaar voor dat de weg die we moesten gaan altijd vooruit was, ware het niet dat de door ons gekozen paden bleven verdwijnen; stuk voor stuk losten ze in het niets op. Toen we de angst achter onze ogen niet langer konden verbergen, raakten we vreselijk in paniek en steeds meer verdwaald. Jij pakte mijn hand en hield die warm en stevig vast.”

Uit: Lara Pawson, Verbruikt licht. Uit het Engels vertaald door Lisette Graswinckel. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2025

Lara Pawson: https://larapawson.com/about/
Lisette Graswinckel: https://www.vertalersvakschool.nl/docent/lisette-graswinckel/

Aldus de schrijver

 

 

“Ik had niet bedacht dat de school mijn ouders zou oproepen. Ik zat in mijn eigen val verstrikt. In de spreekkamer van de directeur staarde ik, zittend tussen mijn vader en mijn moeder, met gebogen hoofd naar mijn voet die onder tafel zenuwachtig op en neer wipte, terwijl de klassenleraar de woorden van de klassenvertegenwoordigster hardop voorlas. Na het gesprek heeft mijn vader me heel vernederend uitgefoeterd, nog op het schoolterrein en in aanwezigheid van een groep lachende leerlingen. Maar het moeilijkst te slikken was de stilte van mijn moeder. Haar stilte van altijd. Ze keek me alleen maar doordringend aan, eindeloze seconden lang. Een blik vol minachting waarvan ik wel door de grond had willen zakken. Een aantal dagen lang heeft ze niet tegen me gepraat. Mijn rapport kwam de week daarop. In het hokje opmerkingen had de klassenleraar een vernietigend ‘Als de leugen aan het licht komt, verdwijnt het vertrouwen’ genoteerd. Het was geen wonder dat ik de brugklas over moest doen.”

Uit: Gaël Faye, Jacaranda. Vertaald het het Frans door Liesbeth van Nes. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2025

Gaël Faye: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaël_Faye

Liesbeth van Nes: https://www.vertalersvakschool.nl/docent/liesbeth-van-nes/

Stefan George, 'Ik ben de Ene'

 

 

Ik ben de Ene 

Ik ben de Ene en de Tweede,
Ik ben de zaaier ben de schoot
Ik ben de degen en de schede
Ik ben het offer ben de stoot
Ik ben het zicht en ben de ziener


Ik ben de boog en ben de bout


Ik ben het altaar en de dienaar
Ik ben het vuur en ben het hout


Ik ben de rijke ben de schrale
Ik ben het teken ben de zin
Ik ben de schaduw ben het stralen
Ik ben een eind en een begin.

Ik ben een eind en een begin.


Stefan George, 'Der Stern des Bundes' (1913)
Opgenomen in De meesters. Wereldpoëzie van twintig eeuwen.
Vertaald uit het Duits door Paul Claes. PoëzieCentrum, Gent 2008

Stefan George: https://nl.wikipedia.org/wiki/Stefan_George

Paul Claes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Claes

De eerste alinea

 

 

“Half karkas. Bedwelmer. Slachtlijn. Spoelplaats. Die woorden komen in zijn hoofd op en beuken op hem in. Ze maken hem kapot. Maar het zijn niet alleen woorden.Het is het bloed, de zware geur, de routine, de gedachteloosheid. ’s Nachts overvallen ze hem, als hij er niet op verdacht is. Badend in het zweet wordt hij wakker omdat hij weet dat hem weer een dag mensen slachten te wachten staat.”

Uit: Agustina Bazterrica, Schitterend lichaam. Uit het Spaans vertaald door Heleen Oomen. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2020

Agustina Bazterrica: https://en.wikipedia.org/wiki/Agustina_Bazterrica

Heleen Oomen: https://www.cela-europe.com/participants/heleen-oomen/

Gedicht 'Meet de banen stof'

 

Meet de banen stof, rol op een dag vol zonnegloed
de doeken uit, laat ze klaterend afdalen langs hoge 
gevels en wanden, neerstrijken met de gratie 
van een vogel. Wat eerst niet bestond, drukt zich

nu in alle rijkdom uit – het verborgene zichtbaar
gemaakt, als een jonge, strakke huid met onze ogen 
aan te raken, te strelen zolang het licht blijft vallen  

in wijd uitdijende kringen, spiegelend om zichzelf heen.

 frb

 

Uit: Achter het verdwijnpunt. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2015

Gedicht uit de reeks ‘In de achtertuin van Christo’.
Over Christo: https://nl.wikipedia.org/wiki/Christo

Afb.: Christo, Rijksdaggebouw Berlijn 1995

Aldus de schrijver

 

 

“Alain liep heen en weer en rookte nog een sigaret. Zij stak er ook een op. Alain keek haar aan zonder haar echt te zien. Naar oude gewoonte doorzochten zijn ogen de hotelkamer naar een grotesk en ongetwijfeld pijnlijk detail. Maar de kamer van dit rendez-vous-hotel, waar passanten elkaar onophoudelijk aflosten, was nog onpersoonlijker dan een urinoir, er was zelfs geen graffiti. Alleen maar vlekken, op de muren, de vloerkleden en het meubilair. Op de lakens waren vaag nog meer vlekken te onderscheiden, maar die waren verbleekt door de chemie van het wassen.
‘Kun je niets vinden?’
‘Nee.’”

Uit: Pierre Drieu La Rochelle, Dwaallicht. Vertaald uit het Frans door Marijke Arijs. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024 

Pierre Drieu La Rochelle: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Drieu_la_Rochelle

Marijke Arijs: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs

Overleden Nederlandstalige dichters. Gerrit Kouwenaar (1923-2014)

 

 

in een lade

Dit moet zo aflijvig het vlees prijzen
dat zelfs de ijskast het opgeeft

dit moet zo inwendig dat het witgoed
zich leegbloedt, het uitkrijt

dit moet de letters zo grondig besmetten
dat zij in de wonde ontwaken

soms vindt men nog in een lade
een litteken, schrik van een inktvlek

het was, zoals sneeuw is of as
maar het brandde, het smelt niet –


Gerrit Kouwenaar

Uit: Vallende stilte. Een keuze uit eigen werk. Uitgeverij Querido, Amsterdam 2008

Over de dichter: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gerrit_Kouwenaar

De eerste alinea

 

 

“Op de laatste woorden van de zuster die het avondgebed had voorgelezen, antwoordde het lusteloze koor van meiden: ‘Amen.’ Toen viel er een stilte, doordrongen van ongeduld; sommige meiden staarden als betoverd naar de brandende kaarsen op het altaar, andere keken om naar achter in de kapel, wachtend tot ze met een gebaar van de moeder-overste in vrijheid zouden worden gesteld. Ze praatten niet eens met elkaar, zozeer popelden ze om weg te kunnen. Even later vertrokken ze twee aan twee, in een keurige, compacte rij; ze liepen door de grote vestibule, waar het laatste zonlicht nog bleef hangen op het matglazen raam van de voordeur.”

Uit: Alba de Céspedes, Niemand kan terug. Vertaald uit het Spaans door Manon Smits. Meridiaan Uitgevers, Amsterdam 2025

Alba de Céspedes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Alba_de_Céspedes

Manon Smits: http://www.manonsmits.info/manon-smits-2/

Paul Verlaine, 'Herfstlied'

 

 

Herfstlied

De lange snikken
Van de violen
Van de herfst
Verwonden mijn hart
In lome monotonie.

Benauwd 
En doodsbleek, als
De klokken luiden
Herinner Ik  me
Dagen van weleer
En ik ween

En ik ga weg
Waar kwade wind
Me heenvoert
Van hier naar daar
Net zoals
Een dood blad


Paul Verlaine

Uit: Jules Grandnagage, 36 vertaalde gedichten uit de wereldliteratuur. Brave New Books, Amsterdam 2021

Paul Verlaine: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Verlaine

Jules Grandnagage: https://nl.wikipedia.org/wiki/Julien_Georges_Grandgagnage

***
Afb.: portret van Paul Verlaine, geschilderd door Gustave Courbet: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gustave_Courbet