Gedicht 'Wasser'

 

Wasser

Als een blad neerdaalt midden in het zwijgen, water
zich samentrekt en weer uitvloeit, als een bos
het duister afschermt, een bronstig hert vervaagt
in gedempt licht en druppels schuchter beginnen
aan een eentonig vallen zonder zich te schikken
naar strak staande waterplassen. Als de rots gestreng
zijn rug recht voordat hij de avond omhelst,
verguld met zichzelf tijd in handen krijgt die hij
openbreekt en uitzet ver het landschap in, dan,
ja dan, verwijdt zich het ogenblik, schuift de horizon
de zee vooruit, verspreidt een geur van zout en zand.

   frb

Gedicht bij schilderij van Armando. 

Uit: Achter het verdwijnpunt. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2015 

Armando: https://nl.wikipedia.org/wiki/Armando

Afb.: ‘Wasser 12-6-14’, 100 x 120 cm olie op doek, 2014 

Aldus de schrijver

 

 

“Sándor kwam uit de badkamer en kleedde zich aan terwijl hij uit het raam keek. Ze wist dat hij dat alleen maar deed om haar niet te hoeven aankijken. Hij had geen gevoel voor de dingen: een boom was voor hem niet meer dan een verhoute plant, een mens slechts een intelligent dier en een verhaal louter fictie. Vroeger, in de tijd rond hun huwelijk, had Mária zich aan die eenvoud vastgeklampt. Sándor en het leven op het land hadden haar de psychische stabiliteit geschonken die in de bouwvallige villa van haar ouders en op de meisjeskostschool niet denkbaar was geweest. De maatschappelijke neergang van haar familie en het sociale leven in Wenen met al zijn eisen, codes en spelregels, met zijn decadentie en dubbele moraal en met zijn eindeloze reeks bals die voor Mária avonden in de hel waren geweest, hadden haar al te zwaar belast. Het huwelijk met Sándor was voor haar een bevrijding geweest. Maar na al die jaren was ze uitgekeken op zijn eenvoud en op de eentonigheid van het leven op het land.”

Uit: Nelio Biedermann, Lázár. Vertaling uit het Duits door Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2026

Nelio Biedermann: https://de.wikipedia.org/wiki/Nelio_Biedermann

De vertalers: https://www.singeluitgeverijen.nl/auteur/kris-lauwerys-2/ 

Gedicht 'Brief uit Latium'

 

 

Brief uit Latium

Het overkomt de ochtendzon,
de boog over de rivier.
Geluk is waar het hoort,
de luchten nooit zo ijl geweest.

Zou dit vertroosting zijn?

De hand van de gids
om niet alleen te zijn,
haar woorden
keren uit de ruimte terug,
scheppen beloftes
voor de schoonheid van het plein.
En dan de oversteek.
Zijwaarts rijzen huizen, schaduw
snijdt een poort die toegang geeft.
Wij zijn gestalten, alles droombaar
maar dit is echt.

Wat nog toe verlangen
als in het middaguur alle ramen sluiten,
in het sluimeren 
de voorstelling nog niet uit,
en wij een zucht achterlaten op het plein,
licht zien vallen als water, 
van alles het innigste,
de stilte voorspeld, de waarheid omhelsd.

Spoedig keren we huiswaarts
over besneeuwde bergen
om oud te worden in het vaderland,

hopelijk niet ten val.

 

  frb

Uit: Bestendig verblijf. Meulenhoff, Amsterdam 2009

De eerste alinea

 

“Ik kwam naar Comala omdat ze zeiden dat mijn vader, een zekere Pedro Páramo, hier woonde. Mijn moeder zei dat. En ik beloofde hem na haar dood te gaan opzoeken. Ik kneep in haar handen ten teken dat ik meende wat ik zei, want ze stond op het punt om dood te gaan en ik was van plan haar alles te beloven wat ze maar wilde. ‘Doe het,’ drong ze aan. ‘Hoe hij heet, dat weet je nou wel. Hij zal je zeker graag willen leren kennen.’ Dus zat er voor mij niks anders op dan te zeggen dat ik het zou doen, en ik bleef het maar herhalen, ook nog toen ik mijn handen uit haar dode handen moest wringen.”

Uit: Juan Rulfo, Pedro Páramo. Met een voorwoord van Gabriel García Márquez. Uit het Spaans vertaald door Jos den Bekker. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2026

Juan Rulfo: https://nl.wikipedia.org/wiki/Juan_Rulfo

Jos den Bekker: https://papierenhelden.nl/schrijver/jos-den-bekker

Gedicht 'Nick Reading Moby Dick'

 

Nick Reading Moby Dick

In eender welke tuinstoel, overal ruist het.
Bloemen venten hun kleuren uit, zaaddozen, 
onstuitbaar, staan op springen, voorspellen

de warme regen die nog moet komen. Al lezend
weet je dat de tijd verspringt, hoe slobberend
de wereld, het veld met gras dat voor je ogen
onbewogen doorloopt tot de verte –
alles hangt vast aan draden van was.

Alleen de einder redt zich zelf. Laat je straks
niet omkransen door niets ontziende
wormen, vermaal ze tussen vinger en duim.

Tijgerend op handen en voeten naar je lief
schud je alles van je af. Vier het leven, alle dagen

ontwaken, vlinderend tussen sterren door.

 
 frb


Uit: 'Peyton’s Facebook'. Bonnefantenmuseum, Maastricht 2009

Elizabeth Peyton: https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Peyton

Afb.: 'Nick Reading Moby Dick', 2003. Olieverf op board. 38,1 x 30,5 cm. Museum of Contemporary Art, LA

Aldus de schrijver

 

 

"Ik verwijt wat mij verweten wordt. Ik ben niet krenterig, ik bewonder de passende uitgave. Van bepaalde uniformen houd ik niet om wat ze belichamen, maar om hun functionele soberheid. Soms vertel ik aan iemand van wie ik houd goed nieuws over mezelf en merk ik tot mijn stomme verbazing dat hij jaloers is. Ik zou niet graag beroemde ouders hebben. Ik ben niet knap. Ik ben niet lelijk. Gebruind en in zwart overhemd kan ik mezelf vanuit sommige invalshoeken knap vinden. Ik voel me vaker lelijk dan knap. Momenten waarop ik mezelf knap vind, vallen niet samen met momenten waarop ik knap zou willen zijn. Ik vind mezelf lelijker van opzij dan van voren. Mijn ogen, mijn handen, mijn voorhoofd, mijn billen, mijn armen, mijn huid vind ik mooi, mijn dijen, mijn kuiten, mijn kin, mijn oren, mijn nekwelving, mijn neusgaten van onderen gezien vind ik niet mooi, over mijn geslachtsdeel heb ik geen mening. Ik heb een scheef gezicht. De linkerkant van mijn gezicht lijkt niet op de rechter. Mijn stem vind ik mooi als ik ontwaak na het drinken van alcohol of griep heb. Ik heb niets nodig. Ik maak geen avances bij iemand met Birkenstocks. Tenen vind ik niet mooi. Ik zou graag geen nagels hebben.”

Uit: Édouard Levé, Zelfportret. Vertaald uit het Frans door Katrien Vandenberghe. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2024

Édouard Levé: https://www.koppernik.nl/auteurs/edouard-leve/

Katrien Vandenberghe: https://www.koppernik.nl/vertalers/katrien-vandenberghe/

Wallace Stevens, 'Van louter zijn'

 

 

Van louter zijn

De palm aan het eind van de geest
Achter de laatste gedachte verrijst
In de bronzen verte,

Een vogel met gouden veren
Zingt in de palm doelloos,
Gevoelloos een vreemd lied.

Je weet nu dat het niet de reden is
Die ons gelukkig of ongelukkig maakt.
De vogel zingt. Zijn veren glanzen.

De palm staat op de rand van de ruimte.
De wind speelt langzaam in de takken.
De vurige vogelveren warrelen neer.


Wallace Stevens

Opgenomen in De meesters. Wereldpoëzie van twintig eeuwen. Vertaald door Paul Claes. Poëziecentrum, Gent 2008

Wallace Stevens: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wallace_Stevens

Paul Claes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Claes

 

Aldus de schrijver

 

 “Ik had niet bedacht dat de school mijn ouders zou op roepen. Ik zat in mijn eigen val verstrikt. In de spreekkamer van de directeur staarde ik, zittend tussen mijn vader en mijn moeder, met gebogen hoofd naar mijn voet die onder tafel zenuwachtig op en neer wipte, terwijl de klassenleraar de woorden van de klassenvertegenwoordigster hardop voorlas. Na het gesprek heeft mijn vader me heel vernederend uitgefoeterd, nog op het schoolterrein en in aanwezigheid van een groep lachende leerlingen. Maar het moeilijkst te slikken was de stilte van mijn moeder. Haar stilte van altijd. Ze keek me alleen maar doordringend aan, eindeloze seconden lang. Een blik vol minachting waarvan ik wel door de grond had willen zakken. Een aantal dagen lang heeft ze niet tegen me gepraat. Mijn rapport kwam de week daarop. In het hokje opmerkingen had de klassenleraar een vernietigend ‘Als de leugen aan het licht komt, verdwijnt het vertrouwen’ genoteerd. Het was geen wonder dat ik de brugklas over moest doen.” 

Uit: Gaël Faye, Jacaranda. Vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes. Uitgeverij Meulenhoff Boekerij, Amsterdam 2025 

Gaël Faye: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaël_Faye

Liesbeth van Nes: https://www.vertalersvakschool.nl/docent/liesbeth-van-nes/

Gregor Laschen, 'Over de wegrottende reling'

 

                                                     foto: dpa 

*

Over de wegrottende
reling voor me
wankelt de waarneming van de grote
en ruwe betonstreep
door Amelisweerd, kunstig
versierd met bewegingen van blik
en glas, voortdurende 
ontmoeting zonder aanraking. Aanraken
in geval van nood. Van hier uit
een beeld zonder geluid haast bij zoveel 
rumoer.

Gregor Laschen, fragment uit ‘Jammerbugt-notities’. 

Uit het Duits vertaald en opgenomen in Ton Naaijkens, Mondruimtes en matroesjka’s. Actuele Duitstalige poëzie. Uitgeverij M10BOEKEN, Doetinchem 2026

Gregor Laschen: https://de.wikipedia.org/wiki/Gregor_Laschen

Ton Naaijkens: https://www.sg.uu.nl/sprekers/ton-naaijkens

Aldus de schrijver

 

 

“Nu vertrok hij alleen, over een ongemarkeerde weg, om deze taak te volbrengen. Om het verborgene te zien.

Dat is een zachte – te zachte – manier om het te verwoorden. De jongeman, die zijn weg zoekt over de rug van een lage heuvel naar Onder-in-de-Put, de jongeman, die zo jong is als een twijgje, minder mooi dan een kind, maar knapper dan een volwassen man, die jongeman, is voor de talen die gewend zijn aan het verborgene dat hij daar gaat zien,
    een ramp.”

Uit: Cécile Coulon, De taal van het verborgene. Uit het Frans vertaald door Nathalie Tabury. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2025

Cécile Coulon: https://fr.wikipedia.org/wiki/Cécile_Coulon

Nathalie Tabury: https://www.literairvertalen.org/vertalersbestand/nathalie_tabury

 

Gedicht 'De droom'

 

 

De droom

Kom en vraag mij nog een keer wat ik almaar
niet vergeet: waar jij nu bent als je kijkt

door een kier in de tijd, begonnen aan een reis.
Het is zo leeg hier dat ik verdwaal als ik niet stilsta,

schaduw op de muren zoek, samen met de zon
langzaam onderga. Ben ik het die zwerft en

zweeft, op zomeravonden en vroege ochtenden
bij je aan komt kloppen, luistert naar het vallen

van het licht, een wandeling maakt op deze
bladstille dag? En vol huiver aarzel bij het hek

dat de weg afsluit, mij gebiedt in het duister
de zielloze duif te zien, de aarde om haar heen.

 frb

Uit de bundel Transit. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2012

Gedicht bij het schilderij ‘De droom’ van Ger Lataster, olieverf op doek 2010, 120 x 100 cm

Over Ger Lataster: https://nl.wikipedia.org/wiki/Ger_Lataster

De eerste alinea

 

 

“Antonia was een meisje uit Milaan dat verliefd was op de bergen. Ze werd geboren in de winter, op 13 februari 1912. Ook ik ben in de winter in Milaan geboren en ben vaak langs haar huis gelopen, een statige woning aan de Via Mascheroni, met op de voorgevel het bouwjaar, 1914, dus het was nieuw toen de Pozzi’s er introkken. Het is een chique buurt, met veel huizen en villa’s van een beschaafde industriële bourgeoisie die in Milaan nu niet meer bestaat, vlak bij het Parco Sempione waar Antonia, zo stel ik me voor, vaak naartoe ging omdat ze er iets van de bomen, de grasvelden en het water vond die ze in de rest van de stad zo node miste. Ze had geen band met dat huis, waarover ze nooit iets heeft geschreven, en overigens ook niet met de rest van Milaan, met uitzondering van de muziek die in de Scala en op het conservatorium werd uitgevoerd en de denkbeelden die opgeld deden op het Manzoni-lyceum en de Staatsuniversiteit, waar ze de mensen leerde kennen die voor haar het belangrijkst zouden blijken.”

Uit: Paolo Cognetti, Antonia. Vertaald uit het Italiaans door Yond Boeke en Patty Krone. De Bezige Bij, Amsterdam 2023

Paolo Cognetti: https://nl.wikipedia.org/wiki/Paolo_Cognetti

Yond Boeke en Patty Krone:  https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2020/12/Yond-Boeke-en-Patty-Krone-Het-oogsten-van-oude-woorden.pdf

Aldus de schrijver

 

 

“Het is avond en winter: maar in de rottende nesten en lege burchten bespeurt ze de tekenen van groei, voorbodes van de lente. Dit is de tijd van Le Pendu, de Gehangene, die met één voet aan een levende boom bungelt. Het is een tijd waarin dingen blijven hangen, een tijd van aarzeling, van ingehouden adem. Het is een tijd om verwachtingen los te laten, maar de hoop niet te laten varen, om een wending van het rad van fortuin te verwachten. Dit is ons leven en we moeten het leiden. Denk aan het alternatief.
Een statische wolkenbank, als een inktvlek. Donker wordende lucht.
Het heeft geen zin mij te vragen of ik ervoor zou hebben gekozen zo te zijn als ik ben, want ik heb nooit de keus gehad. Ik weet niet beter. Ik ben nooit anders geweest.
En nog donkerder. Alle kleur is weggevloeid uit het land. Er is alleen nog vorm: de samengeklonterde boomtoppen als de rug van een draak. De hemel verdiept zich tot middernachtblauw. Het oranje schijnsel van de straatlantaarns vervloeit tot een fondantachtig kersenrood. Op weidegronden tillen de  hoogspanningsmasten hun rokken op in een ijzeren gavotte.”

Uit: Hilary Mantel, Voorbij het zwart. Uit het Engels vertaald door Harm Damsma en Niek Miedema. Meridiaan Uitgevers, Amsterdam 2023

Hilary Mantel: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hilary_Mantel

Harmen Damsma en Niek Miedema: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2017/05/Verzinnigen-wat-er-staat-Harm-Damsma-en-Niek-Miedema.pdf

Heinrich Heine: 'Geheim'

 

 

Geheim

Wij zuchten niet, droog zijn de ogen,
Een glimlach vaak en zelfs een lach!
In niet één blik of ander teken
Komt het geheim ooit aan de dag.

’t Geheim dat met zijn woordloos lijden
In ’t diepste van de ziel verbloedt;
Krampachtig blijf de mond gesloten,
Al schreeuwt het in het wild gemoed.

Vraag het de zuigeling in zijn wiegje,
Vraag het de doden in het graf,
Misschien dat zij je wel verraden,
Wat ik je nooit te kennen gaf.


Heinrich Heine

Uit: Heinrich Heine, Denk ik aan Duitsland in de nacht. Vertaald door Marko Fondse en Peter Verstegen. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam 1988

Heinrich Heine: https://nl.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Heine

‘Geheim’ werd vertaald door Marko Fondse: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marko_Fondse 

Aldus de schrijver

 

 

“Soms sta ik stil tussen het leven dat voorbijgaat en het leven dat nog moet komen, roerloos aan de oever van de verstrijkende tijd. En een verbazing over alles dwarrelt als stof op mij neer. 

Op andere momenten is het alsof het universum een slechte acteur is die met een vreemde stem tot mij spreekt, ineens een ander uiterlijk heeft en daarmee slechts verraadt dat hij eigenlijk iemand anders is. Als een gordijn dat wordt opgetild door de wind en een stukje prijsgeeft van iets onbekends en onverwachts.”

Uit: Fernando Pessoa, Kroniek van een leven dat voorbijgaat. Uit het Portugees vertaald door Michaël Stoker. Uitgeverij Van Oorschot, Amsterdam 2020
 

Fernando Pessoa: https://nl.wikipedia.org/wiki/Fernando_Pessoa 

Michaël Stoker: https://www.sg.uu.nl/sprekers/michael-stoker

 

Christoph Wenzel, 'in de late zon'

 

                                            Foto: Carsten Vogel

 IV 

in de late zon lange schaduwen: de bunkers
in de heuvels, golfplaatschuurtjes op het land.
tegen hellingen snakt witte wijn. de dalen deinen
watermerken. je vraagt je af welke golflengte
het landschap heeft, het zwaait van zeebodem
tot draad. een spanning die tot aan vandaag
meeloopt, hersenstroom, kippenvel, geril. loop je
door het bos zoemt het in je nek: er zwermen
wespen, gonzen, muggen en horzels of wat ook
dat jou zo dreigend beloert, achternazit.
dan sta je er, weer op vrije veldweg, als verdoofd bij:
het is zo onwaarschijnlijk mooi hier in de late zon.
 

Christoph Wenzel 

Vertaald door Ton Naaijkens en opgenomen in Mondruimtes en matroesjka’s. Actuele Duitstalige poëzie. Uitgeverij M10BOEKEN, Doetinchem 2026

Christoph Wenzel: https://de.wikipedia.org/wiki/Christoph_Wenzel

Ton Naaijkens: https://www.sg.uu.nl/sprekers/ton-naaijkens

Aldus de schrijver

 

“Ze fietste onder lichte boomkruinen. Ze ademde met open mond. Altijd als ze op een hogere verdieping moest zijn, en dat moest vaak, rende ze de trappen op. Ze nam nooit de lift, ze hield niet van stilstaan. Die ochtend hield ze een lezing voor het personeel van een of ander ministerie. Het ging goed, ze merkte dat ze hun aandacht had (hun gezichten: die waren op haar gericht, zoals groene planten zich ’s morgens richten naar het licht). Na afloop wilde het hoofd communicatie een nieuwe afspraak met haar maken. Ze spraken af dat ze erover zouden mailen. Er kwamen diverse mensen naar haar toe om haar te bedanken voor de lezing. En toen, op weg naar de uitgang, was er een man die haar dwong om te blijven staan, ze snapte niet hoe. Ze bleef op hem staan wachten; hij werkte zich door de menigte heen terwijl hij haar aankeek, hij hield haar vast met zijn blik. Zijn ogen – daar zat iets in, iets zachts en volhardends, iets zelfverzekerds en onderzoekends, ze wist het niet. Zelfs toen alles achter de rug was, begreep ze nog niet wat het was geweest, ze had er voor zichzelf geen verklaring voor, en zeker niet voor mij.”

 

Uit: Geir Gulliksen, Het verhaal van een huwelijk. Vertaald uit het Noors door Geri de Boer. Uitgeverij Ambo | Anthos, Amsterdam 2018

Geir Gulliksen: https://en.wikipedia.org/wiki/Geir_Gulliksen_(writer) 

Geri de Boer: https://www.gerideboer.nl/

 

Eugenio Montale: 'Verheug je...'

 

 

Verheug je als de wind door de boomgaard waait
en de golf van het leven terugbrengt:
hier waar een dode wirwar
van herinneringen afzinkt
was geen tuin, maar een relikwieënkist.
Wat je hoort fladderen zijn geen vleugels,
het is de beroering van de eeuwige schoot;
zie hoe deze eenzame strook
land verandert in een smeltkroes.
Binnen de steile muur wacht niets
dan kwelling. Als je verdergaat ontmoet je
misschien de schim die je redding is:
hier vormen zich de verhalen, de daden
uitgewist door het spel van de toekomst.
Zoek de kapotte maas in het net
dat ons verstrikt, spring eruit en vlucht!
Ga: voor jou heb ik het verlangd – mijn dorst
zal lichter zijn, mijn wrok minder wrang…

 

Uit: Eugenio Montale, Zeekatskeletten. Vertaald uit het Italiaans en van een nawoord voorzien door Jur Koksma & Joep Stapel.
Uitgeverij IJzer, Utrecht 2025

Eugenio Montale: https://nl.wikipedia.org/wiki/Eugenio_Montale

Jur Koksma en Joep Stapel: https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=koks003

De eerste alinea

 

 “Alain staarde Lydia doordringend aan. Hij keek al zo sinds ze drie dagen geleden in Parijs was aangekomen. Waar wachtte hij op? Een plotseling inzicht in haar of in hemzelf.” 

Uit: Pierre Drieu La Rochelle, Dwaallicht. Vertaald uit het Frans door Marijke Arijs. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024

Over de schrijver: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Drieu_la_Rochelle

Over de vertaler: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs

Aldus de schrijver

 

“‘Heb je het niet koud?’
Marie-Laure Cresson had zich vragend tot haar echtgenoot gewend. Begenadigd met een knap gezicht, met mauvekleurige, sprekende ogen, een ietwat aanstellerige mond en een prachtige neus, had ze velen verleid voordat ze, nogal overhaast trouwens, in het huwelijk was getreden met die robuuste, gezonde jongeman, Ludovic Cresson genaamd, een beetje een playboy, een beetje onnozel, om wie de meisjes uit het zestiende arrondissement destijds met elkaar vochten vanwege zijn rijkdom en zijn opgewekte humeur. Hoewel Ludovic Cresson een notoire vrouwengek was, zou hij een trouwe echtgenoot zijn, dat was duidelijk. Helaas waren al zijn kwaliteiten, behalve zijn geld, in de ogen van Marie-Laure ook bijna allemaal gebreken.”

Uit: Françoise Sagan, De hoeken van het hart. Vertaald uit het Frans door Saskia Taggenbrock en Martine Woudt. Meulenhoff Boekerij, Amsterdam 2020

Françoise Sagan: https://nl.wikipedia.org/wiki/Françoise_Sagan