I.M. Cees Nooteboom (1933-2026)

 

 

I.M. Cees Nooteboom (1933-2026)

Jouw eiland een glazen stolp in het middaglicht
met opgeslagen herinnering. Niet langer meer
dwalen je voetstappen zoekend om de palmen 

en cactussen rond je huis. Aarzelende stilte,
geen pen meer in beweging om in taal vast te leggen
wat verloren dreigt te gaan. Jij kende wereldwijd

de wegen als aders op oude kaarten. De zee rond
Menorca en ver daarbuiten zal jouw naam blijven
aandragen, telkens weer vastleggen in het zand.

En de wind zal vandaag een stem krijgen, met diep 
verdriet woorden spreken in de taal die jij verliet.

 frb

Cees Nooteboom stierf op woensdag 11 februari 2026 in zijn woning op het Spaanse eiland Menorca.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Cees_Nooteboom 

Sylvia Plath: 'Schapen in de mist'

 

 

Schapen in de mist

De heuvels stappen weg, het wit in.
Mensen of sterren
Bezien me treurig, ik stel ze teleur.

De trein laat een streep adem na.
O traag
Roestkleurig paard,

Hoeven, smartelijk gelui –
De hele ochtend
Is de ochtend zwarter geworden,
Een bloem in de kou.

Mijn botten zijn vol stilte, de verre
Velden smelten mijn hart.

Ze dreigen
Mij de ingang naar een hemel
Sterrenloos, vaderloos, een donker water.

 

Uit: Sylvia Plath, Ariel. Vertaald uit het Engels door Anneke Brassinga. De Bezige Bij, Amsterdam 2022

Sylvia Plath: https://nl.wikipedia.org/wiki/Sylvia_Plath

Anneke Brassinga: https://nl.wikipedia.org/wiki/Anneke_Brassinga

Aldus de schrijver

 

 

“Hij trok zijn knieën op tot zijn buik en hield zijn ogen open. Alles om hem heen was donker. De regen en de nacht hadden het bos uitgewist, en de novemberkou die aan zijn gezicht likte leek nog ijziger dan eerst. Het bed van naalden was modderig geworden. Om hem heen steeg een greppelgeur op. Hij rilde tot het eerste ochtendlicht, en toen de dag eindelijk verscheen, was het een kreupele, ellendige dag.
Hij kroop uit de kuil. Met moeite stond hij op, zette een paar onzekere stappen. Het was alsof hij opnieuw moest leren lopen. Een melkachtig licht weekte de bomen een voor een los uit de duisternis. Door de nevel kreeg hij bij vlagen de indruk dat ze op hem afkwamen, als reusachtige beelden, rijdend op hun sokkel. In de lucht krabden de kraaien aan de buiken van de wolken. Hij probeerde de panden van zijn jas uit te wringen, maar zijn vingers waren te verkleumd, ze waren krachteloos. Hij verliet de den zoals je een vriend verlaat die je opeens koud laat, die niets meer voor je kan doen.”

Uit: Philippe Claudel, Een Duitse fantasie. Vertaald uit het Frans door Manik Sarkar. De Bezige Bij, Amsterdam 2021

Philip Claudel: https://nl.wikipedia.org/wiki/Philippe_Claudel

Manik Sarkar: https://nl.wikipedia.org/wiki/Manik_Sarkar_(schrijver)

Aleksandr Blok, gedicht zonder titel

 

 

Nacht, straten, apotheek, lantaren,
Een zinloos schijnsel in de mist.
Al leef je nog eens twintig jaren –
Geen uitweg – alles is beslist.

Je sterft en wordt opnieuw geboren,
Alles herhaalt zich vroeg of laat:
Rimpels in het kanaal bevroren,
Nacht, apotheek lantaren, straat.


Aleksandr Blok

Uit: Van Derzjavin tot Nabokov, Russische poëzie uit drie eeuwen. Vertaald door Marja Wiebes en Margriet Berg. Uitgeverij Plantage/G&S, Leiden 1991

Aleksandr Blok: https://nl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Blok

De eerste alinea

 

 

“Toen ik twaalf jaar was werd ik levend begraven op een bouwplaats.” 

 

Uit: John Boyne, Vuur. Vertaald uit het Engels door Anke Frerichs. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024

John Boyne: https://nl.wikipedia.org/wiki/John_Boyne

Anke Frerichs: ttps://www.goethe.de/ins/nl/en/bib/uak/per.cfm?personId=6657

 

Sytse Jansma, 'dat dit...'

 

dat dit tot de mogelijkheden behoorde,


konden we weten toen we aan elkaar begonnen,


zonder enige moeite wonderden we het dagelijkse


omhoog, verwarmden we de smoor in onze hoofden,


wat er toen gebeurde: duizend rode draden


als warme lenteregens, drenkten de grond


achter je ogen en toen werd je meegenomen,


zo is het gegaan, zachter dan dit kan ik niet
 

Sytse Jansma
Uit: Sytse Jansma, Rozige maanvissen. Atlas Contact, Amsterdam 2024

Sytse Jansma: https://nl.wikipedia.org/wiki/Sytse_Jansma

 

Aldus de schrijver

 

 

“Het gras, het grind, het hek, het asfalt. Het gras,
het grind, het hek, het asfalt.
    Het heeft nog niet gesneeuwd.
    Ik heb mijn nachtpon aan.
    Ik moet gewoon uit het raam staren, ik moet
hier gewoon blijven staan tot ze komt.
    Het gras, het grind, het hek, het asfalt.
    Ik moet blijven staan, niet knipperen. Ik heb
het koud.”

Ingvild H. Rishøi

Uit: Het verhaal over mevrouw Berg. Novellen. Vertaald uit het Noors door Liesbeth Huijer. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2025

Ingvild H. Rishøi: https://en.wikipedia.org/wiki/Ingvild_H._Rishøi

Liesbeth Huijer: https://www.liesbethhuijer.nl/over.html

 

Lieke Marsman, 'Universele esthetiek'

 

 

Universele esthetiek

Steeds vaker schrik ik in de tram van mijn wekker
die afgaat op iemand anders’ mobieltje,
terwijl mijn eigenzinnigheid met mij meereist
in mijn linnen tasje, massaproduct voor een eenling.
Wat is universeel esthetiek eigenlijk méér
dan de meest succesvolle marketingcampagne?
De samenleving een lange, eensgezinde
polonaise die enkel tot halt komt
in de plaatselijke winkelstraat,
omdat men daar teveel slentert.
Nee, dan het sublieme. Dat magische mooie
dat steeds tussen je vingers vandaan glipt
en waar een beetje geesteswetenschapper
een hele carrière op kan bouwen.
Wat als het ongrijpbaar is omdat het niet bestaat?
Wat als er tussen de regels door
alleen een peilloze leegte ligt, een stilte
waarin ik probeerde een gedachte te formuleren
die dadelijk wordt volgeplempt
met hermeneutische tekstverklaring?


Uit: Lieke Marsman, In mijn mand. Uitgeverij Pluim, Amsterdam|Antwerpen 2021

Lieke Marsman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Lieke_Marsman

Federico García Lorca, 'Klaaglied'

 

 

Klaaglied

Als een wierookvat vol verlangen
loop jij door de klaarlichte avond
met het donkere lijf van de verschaalde nardus
en een brandende begeerte in je blik.

In je mond draag je de melancholie
van dode reinheid, en in de dionysische
kelk van je buik de spin
die de steriele sluier weeft om jouw schoot
waaraan de rozen des levens,
vrucht van de kussen, nooit ontloken.

      In je witte handen
draag je de streng van je voor immer
gestorven illusies, en op je hart
de hongerige passie van hete kussen
en jouw moederliefde die wegdroomt
naar wiegjes in rustige sferen
waar lippen blauwe sprookjes spinnen.


Federico García Lorca, december 1918 
 

Vertaald uit het Spaans door Robert Lemm. Opgenomen in 'De tweede Ronde', tijdschrift voor literatuur, herfst 1986
 

Federico García Lorca: https://nl.wikipedia.org/wiki/Federico_García_Lorca

Robert Lemm: https://nl.wikipedia.org/wiki/Robert_Lemm

 

De eerste alinea

 

27 maart 2009 – 17:43

"Liefste Johanna,
Vanochtend zei Simon bij zijn eerste, veel te vroege kop koffie dat hij me allang zou hebben verlaten als hij tien jaar jonger was en drie kinderen minder had. Een merel was bij het met nacht beslagen raam gaan zitten en tikte met haar snavel tegen het glas, alsof ze ons wilde waarschuwen en intomen, ons wilde afluisteren om het nieuwtje op deze lenteochtend snel naar haar vogelwereld te brengen, van tak naar tak, van twijg naar twijg, het te verkondigen aan lijsters en vinken die ernaar zouden pikken als naar een worm, hoort, hoort, nieuws uit Körberstraße 12, hoort, hoort!”

Uit: Zsuzsa Bánk, Slapen doen we later. Vertaald uit het Duits door Irene Dirkes en Lucienne Pruijs. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2020

Zsuzsa Bánk: https://nl.wikipedia.org/wiki/Zsuzsa_Bánk

Irene Dirkes: https://literairvertalen.org/vertalersbestand/irene_dirkes

Lucienne Pruijs: https://literairvertalen.org/vertalersbestand/luciënne_pruijs

Antonio Machado, 'Als een vergeten straathond'

 

Als een vergeten straathond
die ronddoolt zonder reukzin, zonder richting,
ja, als een kind dat op een kermisavond
tussen de fonkelende feestverlichting,

de mensenmenigte en de lucht vol stof
ontredderd rondzwerft en, eenmaal verdwaald,
voelt hoe een schaduw van muziek en droefheid
over zijn jonge hart is neergedaald,

zo ga ik voort, melancholiek en dronken,
als dichter, lunatieke gitarist
en arme ziel vol dromen,
die onverpoosd naar God zoekt in de mist.


Uit: Antonio Machado, Gedichten. Uit het Spaans vertaald door Erik Coenen.
Uitgeverij De Wilde Tomaat, Amsterdam 2020

Antonio Machado: https://nl.wikipedia.org/wiki/Antonio_Machado_(dichter)

Erik Coenen: https://www.bruna.nl/boeken/gedichten-9789082995978
 

Aldus de schrijver

 

“Alain staarde Lydia doordringend aan. Hij keek al zo sinds ze drie dagen geleden in Parijs was aangekomen. Waar wachtte hij op? Een plotseling inzicht in haar of in hemzelf.
    Lydia keek met wijdopen ogen terug, maar zonder felheid in haar blik. Al snel wendde ze het hoofd af, sloot haar ogen en verzonk in gedachten. Waarover? Over haarzelf? Was zij dat, die zelfingenomen woede die kolkte in haar borst en buik? Het duurde maar even. Het was al voorbij.
    En dus wendde hij eveneens zijn blik af. Het gevoel was hem ontglipt, ongrijpbaar als altijd, als een slang tussen twee keien.”

Uit: Pierre Drieu La Rochelle, Dwaallicht. Vertaald uit het Frans door Marijke Arijs. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024

Pierre Drieu La Rochelle: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Drieu_la_Rochelle

Marijke Arijs: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs

Gedicht 'Van verre'

 

Van verre

Tevoorschijn komen verdwaalde trossen,
purperviolet omlijst. Hoe het daarna
geurt, dunne stengels kruipen, slingeren
naar elkaar. Voor wie tegen de avond komt,

tussen plekken gele aarde zich vertreedt,
groeit meteen het raadsel. Wat men nazoekt
in de schemer, de lipbloemige, haar half
kransstandige paarsheid, veelvuldig gedeelde

bladeren, verstuift tegen de morgen.
Het wordt sluipen naar een vogelnest,
begerig de berg opgaan, hoogten naar een bos.
Naar de verste rand in grote laarzen.

Totdat het volstaat, men afstand neemt –
waar ook alweer vandaan? En afdaalt naar

de velden. Met iele witte hoorntjes, haast
doorzichtig, tast een wijngaardslak zijn route af.

 frb
 

Uit: Zoveel nabijheid. Meulenhoff, Amsterdam 2018

De eerste alinea

 

 

“Geen repetitie die morgen, dus we bleven in bed liggen. Ik zette thee. We zaten rechtop met de kussens in onze rug en zochten op onze telefoons naar berichten over Mark. Ik weet niet precies waarom we die wilden lezen, dat je een beroemd iemand persoonlijk kent, maakt misschien dat je onderdeel wordt van het bericht, en als kijker wil je dat degene die het voorleest het belang ervan inziet en dat op adequate wijze weet te brengen. Het laatste onderwerp in het tv-journaal van gisteravond was ernstig van toon maar werd routineus gebracht gedurende vijfenveertig seconden door een jonge verslaggever die kennelijk niet beschikte over informatie uit de eerste hand. Het was confronterend om op die manier op de hoogte te worden gebracht van de dood van een vriend. Ik zette het geluid uit, Richard sloeg een arm om mij heen en we keken zwijgend toe toen het cricket begon en daarna het weerbericht.”

Uit: Alan Hollinghurst, Onze avonden. Vertaald uit het Engels door Ton Heuvelmans. Uitgeverij Prometheus, Amsterdam 2024

Alan Hollinghurst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Alan_Hollinghurst

Ton Heuvelmans:  https://www.geboektinharen.com/event-details/een-broodje-met-ton-heuvelmans-50-jaar-literair-vertaler

Judith Herzberg: 'Brieven'

 

Brieven
 
Wij wisten niet, toen wij die lange brieven schreven
op papier, dat wij de laatsten waren
die nog op die manier van elkaar hielden
met langzaam overdachte woorden
die we meenden.

 

Uit: Judith Herzberg, 111 Hopla’s. Uitgeverij De Harmonie, Amsterdam 2014

Het gedicht is opgedragen aan haar collega Ed Leeflang.

Judith Herzberg: https://nl.wikipedia.org/wiki/Judith_Herzberg

Ed Leeflang:  https://nl.wikipedia.org/wiki/Ed_Leeflang

De eerste alinea

 

 

“En reeds drijft de sombere, krachtige westenwind – de zeewind, zoals Antoine zegt – de stemmen uiteen in de nacht. Even speelt hij ermee, daarna verzamelt hij ze en gooit ze weg in het wilde, grommend van woede. De stem die Mouchette zopas hoorde hangt lang tussen hemel en aarde, net als de dorre bladeren die eindeloos blijven vallen.”

Uit: Georges Bernanos, Mouchette. Vertaald uit het Frans door Katelijne De Vuyst. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2025

Georges Bernanos: https://nl.wikipedia.org/wiki/Georges_Bernanos

Katelijne De Vuyst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Katelijne_De_Vuyst

Rainer Maria Rilke, 'Liefdes-lied"

Liefdes-lied
 
Waar moet ik toch mijn ziel bewaren dat
zij niet langs de jouwe strijkt? Hoe draag ik haar
over jou heen weer naar andere dingen?
Hoe graag niet liet ik haar in iets verzinken,
bracht ik haar onder ergens in de nacht,
verloren in een vreemde stilte waar
niets verdertrilt wanneer je dieptes klinken.
Maar alles wat ons aanraakt, jou en mij,
beroert ons samen als een strijkstok die
twee snaren tot één melodie gebiedt.
Op wat voor instrument zijn wij gestemd?
En welke hand heeft ons omklemd?
O teder lied.

Rainer Maria Rilke, 'Liefdes-lied'
In 1997 uit het Duits vertaald door Menno Wigman.

Rainer Maria Rilke:  https://nl.wikipedia.org/wiki/Rainer_Maria_Rilke

Menno Wigman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Menno_Wigman

 

Aldus de schrijver

 

 

“Ik herinner mij, in een willekeurige volgorde:

– de glimmende binnenkant van een pols;
– stoom die opstijgt uit een natte gootsteen als er lachend een hete koekenpan in wordt gekieperd;
– spermaklodders die rond een afvoerputje cirkelen om vervolgens een heel huis door te worden gespoeld;
– een rivier die op een absurde manier terugstroomt, haar schuimende golven beschenen door een zestal elkaar achtervolgende zaklantaarns;
– nog een rivier, breed en grijs, haar stroomrichting verhuld door een straffe wind die het oppervlak beroert;
– badwater, allang afgekoeld achter een afgesloten deur.
Dat laatste is niet iets wat ik werkelijk heb gezien, maar wat je je uiteindelijk herinnert, is niet altijd hetzelfde als wat je hebt meegemaakt.”


Uit: Julian Barnes, Alsof het voorbij is. Uit het Engels vertaald door Ronald Vlek. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2020.

Julian Barnes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Julian_Barnes

Ronald Vlek: https://nl.wikipedia.org/wiki/Julian_Barnes

Yves Bonnefoy, 'Een steen'

 

 

Een steen
 
Het gras gaf kleur aan de schaduwen 
Voor ons op het pad, die nu
Terugkaatsten tegen stenen.
 
En schaduwen van vogels raakten ze even,
Roepend, of draalden waar onze voorhoofden
Naar elkaar negen, elkaar bijna raakten
Om woorden die we wilden zeggen.

Uit: Yves Bonnefoy, De gebogen planken. Vertaald uit het Frans door Kiki Coumans. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2016

Yves Bonnefoy: https://nl.wikipedia.org/wiki/Yves_Bonnefoy

Kiki Coumans: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kiki_Coumans

Aldus de schrijver

 

 “Een gelukkig man heeft geen verleden, terwijl een ongelukkig man niets anders heeft. Op zijn oude dag wist Dorrigo Evans nooit of hij dat nou had gelezen of het zelf had verzonnen. Had verzonnen, door elkaar gehaald en uit elkaar gehaald. Meedogenloos uit elkaar gehaald. Steen tot kiezel tot stof tot modder tot steen en zo draait de wereld door, zoals zijn moeder altijd zei wanneer hij redenen of een verklaring wilde hebben voor hoe de wereld zus of zo werd. De wereld is er, zei ze. Hij is er alleen maar, jongen. Hij had geprobeerd de steen los te wrikken uit een aardlaag om een fort te bouwen voor een spelletje dat hij aan het doen was, toen een andere, grotere steen op zijn duim viel zodat er een grote kloppende bloedblaar onder zijn nagel kwam.”

Uit: Richard Flanagan, De smalle weg naar het verre noorden. Uit het Engels vertaald door Ankie Blommesteijn. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2025
 

Richard Flanagan: https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Flanagan  

Ankie Blommesteijn: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2020/10/Het-palindroom-en-de-vondst-Ankie-Blommesteijn.pdf