“Toen ik twaalf jaar was werd ik levend begraven op een bouwplaats.”
Uit: John Boyne, Vuur. Vertaald uit het Engels door Anke Frerichs. Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam 2024
John Boyne: https://nl.wikipedia.org/wiki/John_Boyne
Anke Frerichs: ttps://www.goethe.de/ins/nl/en/bib/uak/per.cfm?personId=6657
konden we weten toen we aan elkaar begonnen,
zonder enige moeite wonderden we het dagelijkse
omhoog, verwarmden we de smoor in onze hoofden,
wat er toen gebeurde: duizend rode draden
als warme lenteregens, drenkten de grond
achter je ogen en toen werd je meegenomen,
zo is het gegaan, zachter dan dit kan ik niet
Sytse Jansma
Uit: Sytse Jansma, Rozige maanvissen. Atlas Contact, Amsterdam 2024
Sytse Jansma: https://nl.wikipedia.org/wiki/Sytse_Jansma
“Het gras, het grind, het hek, het asfalt. Het gras,
het grind, het hek, het asfalt.
Het heeft nog niet gesneeuwd.
Ik heb mijn nachtpon aan.
Ik moet gewoon uit het raam staren, ik moet
hier gewoon blijven staan tot ze komt.
Het gras, het grind, het hek, het asfalt.
Ik moet blijven staan, niet knipperen. Ik heb
het koud.”
Ingvild H. Rishøi
Uit: Het verhaal over mevrouw Berg. Novellen. Vertaald uit het Noors door Liesbeth Huijer. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2025
Ingvild H. Rishøi: https://en.wikipedia.org/wiki/Ingvild_H._Rishøi
Liesbeth Huijer: https://www.liesbethhuijer.nl/over.html
Universele esthetiek
Steeds vaker schrik ik in de tram van mijn wekker
die afgaat op iemand anders’ mobieltje,
terwijl mijn eigenzinnigheid met mij meereist
in mijn linnen tasje, massaproduct voor een eenling.
Wat is universeel esthetiek eigenlijk méér
dan de meest succesvolle marketingcampagne?
De samenleving een lange, eensgezinde
polonaise die enkel tot halt komt
in de plaatselijke winkelstraat,
omdat men daar teveel slentert.
Nee, dan het sublieme. Dat magische mooie
dat steeds tussen je vingers vandaan glipt
en waar een beetje geesteswetenschapper
een hele carrière op kan bouwen.
Wat als het ongrijpbaar is omdat het niet bestaat?
Wat als er tussen de regels door
alleen een peilloze leegte ligt, een stilte
waarin ik probeerde een gedachte te formuleren
die dadelijk wordt volgeplempt
met hermeneutische tekstverklaring?
Uit: Lieke Marsman, In mijn mand. Uitgeverij Pluim, Amsterdam|Antwerpen 2021
Lieke Marsman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Lieke_Marsman
Klaaglied
Als een wierookvat vol verlangen
loop jij door de klaarlichte avond
met het donkere lijf van de verschaalde nardus
en een brandende begeerte in je blik.
In je mond draag je de melancholie
van dode reinheid, en in de dionysische
kelk van je buik de spin
die de steriele sluier weeft om jouw schoot
waaraan de rozen des levens,
vrucht van de kussen, nooit ontloken.
In je witte handen
draag je de streng van je voor immer
gestorven illusies, en op je hart
de hongerige passie van hete kussen
en jouw moederliefde die wegdroomt
naar wiegjes in rustige sferen
waar lippen blauwe sprookjes spinnen.
Federico García Lorca, december 1918
Vertaald uit het Spaans door Robert Lemm. Opgenomen in 'De tweede Ronde', tijdschrift voor literatuur, herfst 1986
Federico García Lorca: https://nl.wikipedia.org/wiki/Federico_García_Lorca
Robert Lemm: https://nl.wikipedia.org/wiki/Robert_Lemm
Irene Dirkes: https://literairvertalen.org/vertalersbestand/irene_dirkes
Lucienne Pruijs: https://literairvertalen.org/vertalersbestand/luciënne_pruijs
Als een vergeten straathond
die ronddoolt zonder reukzin, zonder richting,
ja, als een kind dat op een kermisavond
tussen de fonkelende feestverlichting,
de mensenmenigte en de lucht vol stof
ontredderd rondzwerft en, eenmaal verdwaald,
voelt hoe een schaduw van muziek en droefheid
over zijn jonge hart is neergedaald,
zo ga ik voort, melancholiek en dronken,
als dichter, lunatieke gitarist
en arme ziel vol dromen,
die onverpoosd naar God zoekt in de mist.
Uit: Antonio Machado, Gedichten. Uit het Spaans vertaald door Erik Coenen.
Uitgeverij De Wilde Tomaat, Amsterdam 2020
Antonio Machado: https://nl.wikipedia.org/wiki/Antonio_Machado_(dichter)
Erik Coenen: https://www.bruna.nl/boeken/gedichten-9789082995978
“Alain staarde Lydia doordringend aan. Hij keek al zo sinds ze drie dagen geleden in Parijs was aangekomen. Waar wachtte hij op? Een plotseling inzicht in haar of in hemzelf.
Lydia keek met wijdopen ogen terug, maar zonder felheid in haar blik. Al snel wendde ze het hoofd af, sloot haar ogen en verzonk in gedachten. Waarover? Over haarzelf? Was zij dat, die zelfingenomen woede die kolkte in haar borst en buik? Het duurde maar even. Het was al voorbij.
En dus wendde hij eveneens zijn blik af. Het gevoel was hem ontglipt, ongrijpbaar als altijd, als een slang tussen twee keien.”
Uit: Pierre Drieu La Rochelle, Dwaallicht. Vertaald uit het Frans door Marijke Arijs. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2024
Pierre Drieu La Rochelle: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Drieu_la_Rochelle
Marijke Arijs: https://nl.wikipedia.org/wiki/Marijke_Arijs
frb
Uit: Zoveel nabijheid. Meulenhoff, Amsterdam 2018
“Geen repetitie die morgen, dus we bleven in bed liggen. Ik zette thee. We zaten rechtop met de kussens in onze rug en zochten op onze telefoons naar berichten over Mark. Ik weet niet precies waarom we die wilden lezen, dat je een beroemd iemand persoonlijk kent, maakt misschien dat je onderdeel wordt van het bericht, en als kijker wil je dat degene die het voorleest het belang ervan inziet en dat op adequate wijze weet te brengen. Het laatste onderwerp in het tv-journaal van gisteravond was ernstig van toon maar werd routineus gebracht gedurende vijfenveertig seconden door een jonge verslaggever die kennelijk niet beschikte over informatie uit de eerste hand. Het was confronterend om op die manier op de hoogte te worden gebracht van de dood van een vriend. Ik zette het geluid uit, Richard sloeg een arm om mij heen en we keken zwijgend toe toen het cricket begon en daarna het weerbericht.”
Uit: Alan Hollinghurst, Onze avonden. Vertaald uit het Engels door Ton Heuvelmans. Uitgeverij Prometheus, Amsterdam 2024
Alan Hollinghurst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Alan_Hollinghurst
Ton Heuvelmans: https://www.geboektinharen.com/event-details/een-broodje-met-ton-heuvelmans-50-jaar-literair-vertaler
Brieven
Wij wisten niet, toen wij die lange brieven schreven
op papier, dat wij de laatsten waren
die nog op die manier van elkaar hielden
met langzaam overdachte woorden
die we meenden.
Uit: Judith Herzberg, 111 Hopla’s. Uitgeverij De Harmonie, Amsterdam 2014
Het gedicht is opgedragen aan haar collega Ed Leeflang.
Judith Herzberg: https://nl.wikipedia.org/wiki/Judith_Herzberg
Ed Leeflang: https://nl.wikipedia.org/wiki/Ed_Leeflang
“En reeds drijft de sombere, krachtige westenwind – de zeewind, zoals Antoine zegt – de stemmen uiteen in de nacht. Even speelt hij ermee, daarna verzamelt hij ze en gooit ze weg in het wilde, grommend van woede. De stem die Mouchette zopas hoorde hangt lang tussen hemel en aarde, net als de dorre bladeren die eindeloos blijven vallen.”
Uit: Georges Bernanos, Mouchette. Vertaald uit het Frans door Katelijne De Vuyst. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2025
Georges Bernanos: https://nl.wikipedia.org/wiki/Georges_Bernanos
Katelijne De Vuyst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Katelijne_De_Vuyst
Rainer Maria Rilke: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rainer_Maria_Rilke
Menno Wigman: https://nl.wikipedia.org/wiki/Menno_Wigman
“Ik herinner mij, in een willekeurige volgorde:
– de glimmende binnenkant van een pols;
– stoom die opstijgt uit een natte gootsteen als er lachend een hete koekenpan in wordt gekieperd;
– spermaklodders die rond een afvoerputje cirkelen om vervolgens een heel huis door te worden gespoeld;
– een rivier die op een absurde manier terugstroomt, haar schuimende golven beschenen door een zestal elkaar achtervolgende zaklantaarns;
– nog een rivier, breed en grijs, haar stroomrichting verhuld door een straffe wind die het oppervlak beroert;
– badwater, allang afgekoeld achter een afgesloten deur.
Dat laatste is niet iets wat ik werkelijk heb gezien, maar wat je je uiteindelijk herinnert, is niet altijd hetzelfde als wat je hebt meegemaakt.”
Uit: Julian Barnes, Alsof het voorbij is. Uit het Engels vertaald door Ronald Vlek. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2020.
Julian Barnes: https://nl.wikipedia.org/wiki/Julian_Barnes
Ronald Vlek: https://nl.wikipedia.org/wiki/Julian_Barnes
Een steen
Het gras gaf kleur aan de schaduwen
Voor ons op het pad, die nu
Terugkaatsten tegen stenen.
En schaduwen van vogels raakten ze even,
Roepend, of draalden waar onze voorhoofden
Naar elkaar negen, elkaar bijna raakten
Om woorden die we wilden zeggen.
Uit: Yves Bonnefoy, De gebogen planken. Vertaald uit het Frans door Kiki Coumans. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk 2016
Yves Bonnefoy: https://nl.wikipedia.org/wiki/Yves_Bonnefoy
Kiki Coumans: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kiki_Coumans
Uit: Richard Flanagan, De smalle weg naar het verre noorden. Uit het Engels vertaald door Ankie Blommesteijn. Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2025
Richard Flanagan: https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Flanagan
Ankie Blommesteijn: https://vertaalverhaal.nl/wp-content/uploads/2020/10/Het-palindroom-en-de-vondst-Ankie-Blommesteijn.pdf
Net zoals een krab
kruipt door de slikken
zo baan ik mijn weg
door de dag der mensen.
Ik ga door het slijk
van nacht en dromen,
en ik tors mijn zwarte
moerland met mij mee.
Ik ben waar de larve
en de luchtbel zijn,
de gifbol en het gas.
In het bedorven water
waarin God zich schuilhoudt
verberg ik mij ook.
Uit: Lêdo Ivo, Vleermuizen en blauwe krabben. Vertaald uit het Portugees door August Willemsen. Uitgeverij Wagner & Van Santen, Sliedrecht 2000
Lêdo Ivo: https://en.wikipedia.org/wiki/Lêdo_Ivo
August Willemsen: https://nl.wikipedia.org/wiki/August_Willemsen
“Niet ik, heren van de rechtbank, maar een dode spreekt door mijn mond. Niet ik sta hier, het is niet mijn arm die omhooggaat, niet mijn haar dat wit geworden is, niet mijn daad, niet mijn daad.”
Uit: Peter Flamm, Ik? Vertaald uit het Duits door W. Hansen. De Bezige Bij, Amsterdam 2024
Peter Flamm: https://www.debezigebij.nl/auteur/peter-flamm/
De dag doorbrengen zonder terug te keren
naar die van gisteren. Zijn weg zoeken naar
wat voor hem ligt. Dromen van onbetreden
paden, staande op een bank vol verlangen
de verte afstaren tot ver achter de horizon.
*
Ineengezakt wacht hij op een bank het einde
van de middag af. Alsof zijn hersenen plots
tegen de schedelrand schuren, zijn ogen
in een ogenblik van schrik naar binnen
slaan, en zien hoe het daar ontregeld is.
frb
Uit: Parkscènes. Uitgeverij Vleugels, Bleiswijk, december 2025
Ter gelegenheid van Budé's tachtigste verjaardag verscheen bij Vleugels Parkscènes waarin de dichter zich verplaatst in het dagelijkse leven van een dakloze. In 240 poëtische observaties van telkens vijf regels weet hij vanuit een groot inlevingsvermogen het voortdurend veranderende leven van een ontheemde vast te leggen.
https://www.uitgeverijvleugels.nl/andere-uitgaven/525-frans-bude-parkscenes
“In tegenstelling tot een echte gevangenis bood het huis aan twee kanten uitzicht, op het oosten en op het westen. Langs de westkant liep het balkon, daar keek je uit op het parkje beneden en op de negen verdiepingen hoge huurkazernes verderop. Aan die kant bevonden zich ook de ruime, vierkante woonkamer en de lange, smalle keuken. Aan de oostkant lagen de slaapkamers, daar keek je uit op de smalle weg die door ons gebouw, alsof het als kurk fungeerde, werd afgesloten. ’s Ochtends viel de zon hier genadeloos naar binnen, zodat je de rolluiken volledig moest laten zakken wilde je je kamer donker houden.
Tijdens mijn gevangenschap bracht ik heel wat uren met dit tweede uitzicht door: ik stond voor mijn slaapkamerraam te roken of zat er aan een dagboek te werken, een eerste poging om verslag uit te brengen over die pijnlijke, statische dagen. Dagen die desondanks, heel langzaam, steeds lichter werden.
Van seizoen tot seizoen had ik in deze maanden de balkons van de buren steeds groener zien worden. Ook de twee grote paardenkastanjes in de straat konden elk moment gaan bloeien. Nog even en het was lente: de bomen stuurden hun takken opgewonden de lucht in.”
Uit: Davide Coppo, De verkeerde afslag. Uit het Italiaans vertaald door Hilda Schraa. Atlas Contact, Amsterdam 2025
Davide Coppo: https://www.atlascontact.nl/auteur/davide-coppo/
Hilda Schraa: https://www.hildaschraa.nl/
